Ziemniaki warzywa - właściwości, witaminy i wartości odżywcze ziemniaków

Fot. Donna[CC BY-SA 2.0 ], Flickr.com Fot. Donna[CC BY-SA 2.0 ], Flickr.com

Ziemniaki są obecnie najpopularniejszymi warzywami na świecie. Możemy je spotkać w wielu formach i odmianach. Uwielbiamy ziemniaki za ich uniwersalność i za to, że można się nimi szybko najeść. Szkoda jednak, że warzywa te, tak często przykryte warstwami sosu i tłuszczu, mogą tracić swoje naturalne wartości, które sprawiają, że ziemniaki w pełni zasługują na swój własny pomnik!


Ziemniak (Solanum tuberosum L.), zwany w gwarze polskiej kartoflem, pyrą lub pyrką, należy do rodziny psiankowatych. Termin „psianka ziemniak” odnosi się nie tylko do słynnych jadalnych bulw pędowych, lecz także do całości rośliny. O ile w Polsce zjadamy „wytrawne” ziemniaki o białym miąższu, o tyle na świecie ogromną popularnością cieszą się słodkie bataty, a także odmiany, które są fioletowe w środku. Jak wiadomo, warzywa te są w Polsce i w całej Europie hodowane na masową skalę.

Nasz kraj jest jednym z czołowych producentów kartofli w Europie. To dla nas powód do dumy, ponieważ, rośliny te są bardzo zdrowie i pożywne, jako naturalne źródło węglowodanów,, błonnika, białka i tłuszczu. Warto wspomnieć, że sztucznie wyhodowane ich odmiany zawierają dodatkowe składniki regulujące, które nie występują w zwykłych bulwach. Jak wiadomo, jadalna jest jedynie podziemna część ziemniaka – cały nadziemny pęd, a więc łodyga, liście, kwiaty i owoce – ma działanie toksyczne, ponieważ zawiera w swoim składzie solaninę. Substancja ta może prowadzić do poważnych zatruć pokarmowych. Należy pamiętać, że znaczne stężenie trującej substancji znajduje się także w ziemniaczanych kiełkach i oczkach, z których one wyrastają.

Trudne kartofla początki

Historia ziemniaka jest długa i pełna zwrotów akcji… Zaczęła się 8 tysięcy lat temu w Andach, należących do Imperium Inków. Starożytni nazywali go chuño, co oznacza – kamyk. Pierwsze ślady upraw zostały znalezione na wysokości 4000 metrów, w rejonie jeziora Titicaca. W Europie kartofel pojawił się dopiero w szesnastym wieku, a dokładnie w 1554 roku, kiedy to Hiszpanie, w ramach wielkiej wyprawy, sprowadzili go z Ameryki Południowej do szpitala dla ubogich w Sewilli. Warzywo jednak nie zdobyło popularności – ani w Hiszpanii, ani później – we Włoszech, a wręcz zostało okryte złą sławą. Wierzono, że spożywanie bulw ziemniaka powoduje rozprzestrzenianie się różnych chorób niebezpiecznych dla ludzi i zwierząt. Nadano mu miano „diabelskiego jabłka” i wykluczono ze sfery kulinarnej. Ograniczono go do pełnienia funkcji dekoracyjnych – wysocy rangą urzędnicy państwowi przyozdabiali kwiatami ziemniaka części swojej garderoby. Można rzec, że w każdym europejskim kraju kartofel, jako produkt spożywczy, spotkał się z początkową niechęcią.

Późniejszy rozgłos i uznanie warzywo to zawdzięcza takim historycznym postaciom, jak francuski aptekarz Antoine Augustin Parmentie czy Fryderyk II Wielki, który, aby uchronić Prusy przed głodem, wprowadził w życie dekret nakazujący chłopom uprawę ziemniaków w obliczu nadchodzącej wojny. Do Polski kartofle trafiły dzięki Janowi III Sobieskiemu, który podarował je swojej ukochanej – Marysieńce – w formie pamiątki z cesarskich ogrodów. Oczywiście, początkowo traktowano je jako egzotyczny okaz i dopiero jeden z warszawskich ogrodników przyczynił się do ich popularyzacji, odważnie rozpoczynając pierwszą uprawę ziemniaków w Nowolipkach. Z czasem zaczęto dostarczać te warzywa na królewskie stoły – za panowania Augusta II były one traktowane jako drogocenny i wykwintny posiłek. Co ciekawe, nieco ponad 2 kg ziemniaków kosztowało w tamtych czasach tyle, co wołu o wadze 200 kg! Pod koniec wieku osiemnastego z ziemniaków zaczęto wytwarzać skrobię i alkohol. Proces ten doprowadził do rozpowszechnienia ich upraw i zmniejszenia ceny. Ostatecznie, kartofel zasłużył sobie w Polsce na własny pomnik, który możemy podziwiać w zachodniopomorskiej wsi Biesiekierz.


Pomnik ziemniaka w Biesiekierzu. By JDavid (Own work) [GFDL or CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Common
Moim zdaniem
Pod jaką postacią najczęściej spożywasz ziemniaki?
wykop.pltwitter.plfacebook.pl
Oceń: Drukuj

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Pasaż zakupowy