Goździki kwiaty – sadzenie, uprawa i pielęgnacja goździków

W Polsce goździki wciąż jeszcze budzą negatywne skojarzenia z epoką PRL-u, choć tak naprawdę te piękne kwiaty o wiele dłużej były przecież ulubioną ozdobą noszoną przez dżentelmenów w butonierce. Mało kto wie również, że łacińska nazwa goździków – Dianthus – to połączenie dwóch greckich słów oznaczających po prostu boski kwiat!



Bukiet goździków, fot. shutterstockBukiet goździków, fot. shutterstock
  1. Goździki - wymagania glebowe
  2. Sadzenie i uprawa goździków
  3. Podlewanie i nawożenie goździków
  4. Rozmnażanie goździków
  5. Ochrona goździków
  6. Goździki w domu i ogrodzie
  7. Podsumowanie
Popularność goździków w ciągu ostatnich 2 tysięcy lat była tak ogromna, że utrudnia to naukowcom precyzyjne określenie skąd się wywodzą. Najprawdopodobniej jednak ojczyzną rodzaju Dianthus jest basen Morza Śródziemnego, a ściślej rzecz biorąc francuskie Pireneje.

Współcześnie wyróżnia się ponad 320 gatunków goździków rozpowszechnionych przede wszystkim w strefie umiarkowanego klimatu północnej półkuli – w Europie i Azji. Zaledwie kilka gatunków udało się zidentyfikować w Ameryce i Afryce. Najbardziej typowym gatunkiem jest goździk ogrodowy, Dianthus caryophyllus L., którego nazwa pochodzi od greckiego słowa „carnis” oznaczającego świeżą barwę.

Uprawiane w naszych ogrodach goździki najczęściej są roślinami jednorocznymi sięgającymi nawet 60 cm wysokości i odznaczającymi się dużymi, wielobarwnymi kwiatami o ząbkowanych brzegach płatków. Bywają pojedyncze lub w grupach do 5, a wokół cienkich rozgałęzionych łodyg rosną wąskie szarozielone liście o długości do 15 cm. Oryginalne dzikie goździki były różowo-fioletowe, ale dziś występują już w całej gamie kolorystycznej. Zakwitają zwykle na początku na lata i zdobią rabaty przez całe wakacje.

Do gatunków wieloletnich zalicza się natomiast goździka sinego, kropkowanego i pierzastego – mniejsze rośliny o bardziej krzaczastym pokroju, typowe dla terenów górzystych. Tworzą one mało wymagające kolorowe wysepki w ogrodzie i zakwitają już nawet w kwietniu.

Goździki - wymagania glebowe


Goździki ogrodowe należą do kwiatów wymagających, jeśli chodzi o podłoże. Dla najlepszych rezultatów warto zapewnić im bardzo dobrą glebę, użyźnioną naturalnym kompostem lub gnojówką, a jednocześnie doskonale przepuszczalną, lekko wilgotną, o neutralnym odczynie zbliżonym do pH 7, ewentualnie lekko alkalicznym. Stanowisko powinno być przy tym dobrze nasłonecznione, oferujące 5-6 godzin bezpośredniego światła dziennie.

O wiele łatwiej jest zaspokoić potrzeby niskich, płożących się goździków górskich wieloletnich. Do szczęścia wystarczy im bowiem średnio żyzne, lekkie podłoże, które może mieć nawet charakter żwirowaty.
Dwubarwny goździk ogrodowy “Brocade”; źródło: Wikimedia Commons

Sadzenie i uprawa goździków


Goździki najczęściej wysiewa się w domu lub w szklarni na ok. 8 tygodni przed spodziewanym okresem zakończenia przymrozków. Nasiona powinny być przykryte zaledwie półcentymetrową warstwą substratu i utrzymywane w lekkim nawilżeniu. Po ok. 2 tygodniach miałyby wykiełkować.
Gdy wiosna zapanuje już na dobre, rośliny przesadzamy na przygotowany zagon, zachowując spore odległości między pojedynczymi sztukami – od 30 do 45 cm, ok. 15 cm zaś przy mniejszych odmianach. Należy przy tym pamiętać o zachowaniu tej samej głębokości sadzenia, jaką goździki miały w donicy. Do wykopanej jamki dobrze jest wsypać warstwę kwarcowego piasku, który usprawni drenaż korzeni. Gleby wokół nie mulczujemy, gdyż utrudnia to jej oddychanie.

Późniejsza pielęgnacja jest już bardzo nieskomplikowana. Wystarczy regularnie usuwać przekwitłe kwiaty, aby stymulować dalsze kwitnienie i zapobiegać ewentualnemu spontanicznemu rozsiewowi goździków na zagonie. Warto też odcinać wszystkie uszkodzone łodygi i liście, które niepotrzebnie wysilają roślinę.

Podlewanie i nawożenie goździków


Goździki nie lubią nadmiaru wody i wilgoci wokół. Z tego względu należy je sadzić dalej od ogrodowych źródełek i spryskiwaczy trawnika. Rośliny podlewamy tylko wtedy, gdy gleba wokół nich wyschnie na głębokości ok. 2 cm - zwykle zaleca się raz w tygodniu. Strumień wody należy jednak kierować tylko i wyłącznie na podnóże łodygi, starając się nie zmoczyć liści. Nawadnianie kropelkowe jest optymalne.

Zaleca się również nawozić goździki, zaczynając już od wczesnej wiosny. Raz na 8 tygodni można zaaplikować im dawkę uniwersalnego nawozu do roślin kwitnących bądź, alternatywnie, przy sadzeniu umieścić na zagonie pałeczki nawozowe o przedłużonym trybie działania. Goździki doniczkowe należy z kolei nawozić płynnym preparatem co 4 tygodnie.

Rozmnażanie goździków


Goździki da się rozmnażać na wiele sposobów, przy czym szanse na powodzenia są naprawdę znaczące. Kwiaty produkują dużą liczbę nasion, dzięki którym potrafią intensywnie rozsiewać się same (nie zawsze jednak przetrwają zimę), a które można również zbierać co roku i wykorzystywać w kolejnym sezonie. W tym celu wysuszony kwiat należy ściąć z łodygi i osypać nad kartką papieru. Następnie nasiona suszymy przez dwa dni w temperaturze pokojowej i przechowujemy do wiosny w ciemnym, kompletnie suchym pojemniku.
Z goździków można również przygotowywać sadzonki pędowe – bez kwiatów, z kilkoma zawiązkami liści – które umieszcza się w donicy, w wilgotnym podłożu do zakorzenienia (ok. 8 tygodni). Wreszcie, wieloletnie gatunki warto wiosną dzielić i rozsadzać, co pozwala nie tylko wygenerować nowe rośliny, ale także wzmocnić te starsze. W tym celu roślinę wykopuje się i dzieli szpadlem w taki sposób, aby na każdym kawałku były widoczne pączki. Tak przygotowane sadzonki umieszczamy od razu w docelowym miejscu.
Goździk brodaty; źródło: Pixabay

Ochrona goździków


Goździki rzadko chorują, a jeśli już, to zwykle z powodu nieprawidłowej pielęgnacji. Przede wszystkim szkodzi im nadmiar wody, od którego liście żółkną i może pojawiać się na nich mączniak prawdziwy. Grzybicznym chorobom sprzyja również zacienione stanowisko. Zainfekowane rośliny warto spryskać fungicydem i przesadzić do świeżej gleby, w odpowiednio nasłonecznione miejsce.

Najpoważniejszym szkodnikiem goździków są natomiast mszyce, które żerują na liściach niszcząc je w zasadniczy sposób i udaremniając roślinom kwitnienie. Dlatego przy odkryciu pierwszych śladów insektów na liściach warto sięgnąć po specjalistyczne preparaty w sprayu.

Wieloletnie goździki dobrze znoszą mrozy i nie potrzebują specjalnej ochrony na zimę. Przy bezśnieżnych mrozach warto jednak obrzucić je warstwą suchych liści.

Goździki w domu i ogrodzie


Jako ciekawostkę warto podać, że goździki mają niemały potencjał leczniczy. W krajach azjatyckich od wieków wykorzystywane były do łagodzenia dolegliwości gastrycznych oraz opatrywania ran. Współcześni naukowcy uważają, że ekstrakt z goździków ma działanie przeciwwirusowe, antybiotyczne, przeciwgrzybiczne i może również okazać się użyteczny w walce z nowotworami.

Tym niemniej goździki w ogrodzie są przede wszystkim ozdobą, tym wdzięczniejszą, że bardzo kolorową i utrzymującą się przez całe lato. Wyższe odmiany polecane są przede wszystkim na zagony, zwłaszcza w połączeniu z innymi gatunkach kwiatów letnich. Niższe z kolei sadzone są przede wszystkim na skrajach ścieżek oraz na skalniakach, gdzie tworzą bardzo atrakcyjny kolorystyczny akcent.

Poza tym goździki w ogrodzie to doskonałe źródło kwiatów do wazonu, które zebrane odpowiednio wcześnie wytrzymają w wodzie nawet ponad 2 tygodnie. Uprawiając różnokolorowe odmiany można więc cieszyć się wciąż nową ozdobą stołu jadalnego przez całe lato.

Podsumowanie


Przełamawszy goździkowy stereotyp, bardzo łatwo jest się zakochać w tych wdzięcznych, niewymagających wiele starań kwiatach. A w sklepach ogrodniczych czekają naprawdę piękne odmiany, których kolorystyka zachwyciłaby niejednego impresjonistę. Wśród goździków ogrodowych szczególne godne polecenia są różowy „Grenadin Pink” oraz „Peach Delight”, biały „Grenadin White” czy biało-czerwony „White and Red”. Ale nie zapominajmy też o innych gatunkach – dwubarwnych goździkach brodatych, które tworzą urocze kuliste kwiatostany osiągając nawet 30-50 cm wysokości; goździkach pierzastych tworzących niewysokie kępy pokrywające się białym lub żółtym kwieciem; fascynujących goździkach kropkowanych o małych postrzępionych kwiatach rozrastających się w kępy oraz intensywnie pachnących goździkach sinych w intensywnych odcieniach różu lub czerwieni.
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

  1. Harvesting History; “Carnation – A Little History and Some Growing Instructions”; harvesting-history.com; 2019-05-24
  2. Satish Chandra i in.; “Nativity, Phytochemistry, Ethnobotany and Pharmacology of Dianthus caryophyllus”; scialert.net; 2019-05-24
  3. The Gardener Helper; “Dianthus Plants”; thegardenhelper.com; 2019-05-24
  4. Bonnie L. Grant; “Dianthus Plants: How To Grow Dianthus ”; gardeningknowhow.com; 2019-05-24
  5. Plantopedia; “Dianthus Flowers – How to Grow and Care Dianthus Plants ”; plantopedia.com; 2019-05-24
Ocena (3.8) Oceń: