Storczyki (orchidee) kwiaty – sadzenie, uprawa i pielęgnacja storczyków

Storczyki, to z jednej strony, najszlachetniejsze z kwiatów, z drugiej, poniekąd chwasty, krzyżujące się i samoistnie rozprzestrzeniający… Licząca 25 tysięcy gatunków rodzina storczyków nie przestaje zachwycać i zadziwiać ludzkości. W wielu polskich domach storczyki zagościły już na dobre jako dekoracja parapetów i stołów jadalnych, ale mało kto wie, że orchidee można uprawiać także w przydomowych ogródkach.



Orchidea Dendrobium – odmiana do wnętrz; źródło: pixabay.comOrchidea Dendrobium – odmiana do wnętrz; źródło: pixabay.com
  1. Storczyki - wymagania glebowe
  2. Uprawa i sadzenie storczyków
  3. Podlewanie i nawożenie storczyków
  4. Rozmnażanie storczyków
  5. Ochrona storczyków
  6. Miejsca dla storczyków
Choć storczyki tradycyjnie kojarzą się z wilgotnym, tropikalnym klimatem – i faktycznie, w dżungli rośnie ich ogromna większość – niektóre gatunki orchidei są zimnolubne i zawędrowały nawet w rejony koła podbiegunowego. W Polsce, w stanie dzikim rośnie ok. 40 gatunków, który upodobały sobie zarówno łąki i torfowiska, jak i góry. Do najbardziej znanych rodzimych okazów należą obuwik pospolity, listera sercowata, stoplamek bzowy, dwulistnik muszy czy kruszczyk błotny. W ogródkach natomiast najczęściej pojawiają się bletilla pasiasta, kruszczyk szerokolistny, stoplamek szerokolistny, a także różne odmiany obuwika. Czego można się spodziewać po ogrodowych orchideach? Przede wszystkim pięknego kwiecia, które zwykle pojawia się w okresie od maja do lipca, ale także kuszących zapachów.

Odmiany uprawiane w doniczkach to natomiast storczyki ciepłolubne, którym powodzi się dobrze tylko w domowym zaciszu. Do najbardziej popularnych i cenionych, które jednocześnie nie sprawiają większych problemów w uprawie, należą orchidee Falenopsis, Dendrobium, Cymbidia, Katleja i Miltonia.

Storczyki - wymagania glebowe

Ogrom gatunków i odmian orchidei utrudnia ogólne określenie sprzyjających im warunków – każda roślina może mieć swoje własne kaprysy i z wymaganiami każdej z osobna warto się zapoznać, aby cieszyć się pięknymi kwiatami. Uprawiane w Polsce odmiany ogrodowe co do zasady preferują żyzną, wilgotną glebę o próchniczym charakterze. Różni je natomiast dość znacznie zapotrzebowanie na słońce – niektóre odmiany wymagają zacienionego stanowiska, podczas gdy innym do szczęścia potrzebne jest intensywne słońce.

Jeśli chodzi o storczyki uprawiane w domu, to większa część z nich pochodzi od gatunków tropikalnych rosnących w naturalnym stanie na drzewach. Ta wisząca pozycja wiąże się z dość znaczącą ekspozycją korzeni, którym do życia potrzebne jest światło dzienne. We wnętrzach ciepłolubne, nadrzewne storczyki (tzw. epifity) hodujemy więc idealnie w transparentnych donicach z niewielką ilością podłoża – nagie korzenie powinny być widoczne. Odmiany takie jak Cymbidia wymagają z kolei doniczek z torfowym podłożem o dużej zawartości próchnicy. Niektórym gatunkom, takim jak Paphiopedilum i Phragmipedium, bardzo dobrze powodzi się również w uprawie hydroponicznej, gdzie podłoże zastępują keramzyt i woda.
Bletilla. By Takashi Hososhima from Tokyo, Japan (Bletilla striata) [CC BY-SA 2.0], via Wikimedia Commons
Orchidea Paphiopedilum; źródło: stockfreeimages.com
Orchidea Falenopsis; źródło: pixabay.com

Uprawa i sadzenie storczyków

Aby odnieść sukcesy w ogrodowej uprawie storczyków, trzeba koniecznie poznać wymagania konkretnego gatunku, zwłaszcza, co się tyczy intensywności nasłonecznienia. Aby przygotować idealne stanowisko, należy wykopać dziurę o 15 cm głębszą niż korzenie sadzonki, o szerokości ok. pół metra, i umieścić w niej specjalny substrat do orchidei, do nabycia w sklepach ogrodniczych. Podłoże można też przygotować samodzielnie łącząc 2 miarki kompostu, 1 miarkę torfu, 1 miarkę substratu z kory, 1 miarkę piasku, 1 miarkę perlitu i dwie miarki żwiru lub keramzytu. Orchidee ogrodowe sadzić należy późną wiosną lub wczesną jesienią.
Orchidee do uprawy domowej kupuje się w gotowych, transparentnych doniczkach, które warto jednak zmienić po jakimś czasie na większe. Początkującym ogrodnikom poleca się spróbować sił z gatunkiem Falenopsis, która zachwyca intensywnością kwiecia, ale należy do najodporniejszych. Preferuje on wyższe temperatury między 21 a 29 stopniami C i doskonale radzi sobie na nasłonecznionych parapetach. W nocy temperatura może być o 6-8 stopni niższa.

Częścią uprawy storczyków egzotycznych jest regularne ich przesadzanie. W zbyt małych doniczkach korzenie roślin się duszą, a woda nie może swobodnie cyrkulować. W zależności od posiadanego gatunku orchidei warto wypróbować różne podłoża, bo też opinie poszczególnych hodowców bywają różne - kora jodły, mech, perlit czy kamienie lawowe to bardzo popularne o chwalone wybory. Niektóre storczyki doskonale radzą sobie także pnąc się na kawałku kory. Wbrew pozorom, podpórka, z którą sprzedawane są orchidee, nie jest im zawsze potrzebna – usuwając ją możemy uzyskać ciekawy efekt pełznięcia rośliny do boku. Wszystkie zbrązowiałe części storczyka, zarówno liście, jak i korzenie, należy konsekwentnie usuwać.

Podlewanie i nawożenie storczyków

Storczyki ogrodowe dają sobie dobrze radę pod warunkiem zachowania stałej wilgotności gleby. Nie warto ich więc podlewać nadmiernie, ale nie można również dopuścić do przesuszenia.

Odmiany egzotyczne wymagają przede wszystkim wilgotnego powietrza, na poziomie ok 70%, co, niestety, nie zawsze da się uzyskać w przegrzanych mieszkaniach. Jeśli marzymy o owocnej uprawie, warto więc pomyśleć o nawilżaczu. Alternatywnym rozwiązaniem jest umieszczenie pod rośliną tacy ze żwirem, zalewanym regularnie warstwą wody, która parując, będzie zapewniać korzeniom pożądaną wilgoć. Jeśli chodzi o samo podlewanie, wbrew powszechnemu mniemaniu, nadgorliwość jest gorsza niż niedbałość. Większość odmian doskonale radzi sobie nawet tydzień bez wody, a idealna pora do podlewania, to właśnie wtedy, gdy rośliny są na granicy wyschnięcia. Domowych storczyków nie podlewamy jednak jak tradycyjne rośliny – dla najlepszych efektów należy donicę z kwiatem umieścić pod bieżącą wodą lub włożyć do pełnego wody wiadra. Całe podłoże powinno zwilgotnieć, a nadmiar wody należy odlać.
W ten sam sposób nawozimy orchidee, wykorzystując specjalne nawozy, dostępne w sklepach ogrodniczych. Te organiczne są bardziej efektywne, ale mogą przemycić do korzeni różne choroby, więc ryzyko należy do właściciela. Odpowiednią dawkę nawozu (lepiej mniej niż we wskazaniu producenta) wlewamy do wody, którą będziemy stosować do podlewania. Zabieg taki należy powtarzać w okresie wegetacji co dwa tygodnie.
Paphiopedilum hennisianum, By Dalton Holland Baptista (Own work) [CC BY-SA 3.0 or GFDL], via Wikimedia Commons
Orchidea Katleja; źródło: pixabay.com

Rozmnażanie storczyków

Storczyki czasem sprawiają właścicielom przyjemną niespodziankę i rozmnażają się same. Mowa tu o roślinkach-dzieciach, zwanych z języka hawajskiego „keiki”, które samoczynnie pojawiają się na oczkach kwiatowych orchidei takich jak Dendrobium, Falenopsis czy Epidendrum. Mają one swoje własne korzenie i są zupełnie niezależnym tworem.
Keiki należy odciąć ostrymi nożyczkami od rośliny-matki i zasadzić w oddzielnej donicy, w substracie dla orchidei. W początkowej fazie samodzielnego życia małych storczyków szczególnie istotne jest dbanie o prawidłową wilgotność powietrza i podłoża. Powstawanie keiki można również sztucznie zainicjować, posługując się specjalną pastą hormonalną, do kupienia w sklepach ogrodniczych, którą smaruje się oczka pędów kwiatowych.

Alternatywnie, storczyki domowe i ogrodowe można również rozmnażać standardowo przed sadzonki pędowe, czyli odcięte pędy rośliny, nacięte i oprószone ukorzeniaczem, a następnie pozostawione w substracie dla orchidei w ciepłym, wilgotnym i jasnym środowisku.

Ochrona storczyków


Ogrodowe gatunki storczyków dość dobrze radzą sobie nawet z polską zimą. Mają naturalną tendencję do wciągania pędów pod ziemię i w tej postaci przetrzymują dobrze nawet dwudziestostopniowe mrozy. Wyjątkiem, który warto jest wykopać na zimę i przechować w chłodnym, ale nie marznącym miejscu (np. garażu) jest bletilla. Stosunkowo dużo szkody mogą przynieść storczykom mrozy, które powrócą niespodzianie na wiosnę, gdy roślina rozpocznie już wzrost. W takiej sytuacji pomocne może być okrycie orchidei, np. agrowłókniną.

Orchidee domowe nie znoszą spadków temperatury i przeciągów, więc z otwieraniem okna, nawet w cieplejszych temperaturach warto być ostrożnym. Co ciekawe, nawet pokojowe storczyki mają swój okres „zimowania”, który zwykle zaczyna się po opadnięciu kwiatu. W tym momencie zaleca się zaprzestanie podlewania na okres około miesiąca, o ile nie pojawiają się nowe liście. Jeśli roślina wciąż rośnie, należy zrobić jej przerwę w nawożeniu i podlewaniu, gdy wzrost się ustabilizuje. Dla niektórych gatunków zaleca się także przeniesienie zahibernowanego storczyka do pomieszczenia o temperaturze ok. 15 stopni C.
Obuwik pospolity. By spacebirdy(also known as geimfyglið (:> )=| made with Sternenlaus-spirit) (Own work) [CC BY-SA 3.0 or FAL], via Wikimedia Commons
Dendrobium atroviolaceum. By Orchi (Self-photographed) [GFDL or CC-BY-SA-3.0], via Wikimedia Commons

Miejsca dla storczyków

Orchidee to przede wszystkim roślina ozdobna, która urzeka nie tylko niezwykłymi kształtami kwiatostanów, ale także ich ubarwieniem i deseniami – nierzadko na płatkach znajdują się fantazyjne linie, fale czy cętki. Z racji na stosunkowo „czystą” uprawę wielu gatunków (bez wykorzystania ziemi) storczyki stały się cenioną ozdobą stołów jadalnych, stolików konferencyjnych i sypialni. Bardzo dobrze powodzi się im również w wilgotnych z natury łazienkach, do których wprowadzają klimat egzotycznego spa. Samotne kwiaty orchidei, bez pędów, wykorzystywane są też chętnie do dekoracji stołu czy łóżka.
Mało kto wie jednak, że do rozległej rodziny storczyków należy także 40 gatunków wanilii, która jest jedną z najbardziej cenionych przypraw na świecie. Uprawiana w formie plantacji, przede wszystkim w Indiach, na Madagaskarze oraz w Indonezji, bywa wykorzystywana nie tylko w kuchni, ale także w medycynie ludowej – zwłaszcza w przypadki ran, problemów skórnych oraz dolegliwości żołądkowych.

Storczyki to rośliny niezwykłe i fascynujące, które tak w ogrodzie, jak i w domowych wnętrzach, są elementem prestiżu i elegancji. I choć przygodę z nimi warto rozpocząć od najłatwiejszych odmian, takich jak wspomniany już Falenopsis, Dendrobium czy Katleja, bardzo często miłość do storczyków rośnie wraz z każdym kwitnieniem i szybko nabieramy ochoty nawet na bardziej wymagające okazy – godne polecenia są także Vanda, Miltonia czy Odiontioda. Większość odmian kwitnie raz do roku, a kwiaty cieszą domowników przez okres nawet 10 tygodni. Urozmaicając parapetową hodowlę różnymi gatunkami mamy szansę przez większość roku cieszyć się pięknymi barwami storczykowych kielichów. Niektórzy idą nawet tak daleko, że dobierają swoje orchidee tak, aby kolorystycznie pasowały do wystroju wnętrz – koloru ścian, obić mebli czy obrazów na ścianach. Bo też storczyk w domu nie jest nigdy po prostu roślinką na parapecie…
fot. pixabay.com
Agata Pavlinec

Bibliografia

  1. “https://www.gardeners.com/how-to/growing-orchids/5072.html”; data dostępu: 2018-03-28
  2. “http://www.orchid-care-tips.com/growing-orchids-for-beginners.html”; data dostępu: 2018-03-28
  3. “https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/w-polsce-rosna-orchidee”; data dostępu: 2018-03-28
  4. Jon VanZile; “How to Care for Orchids”; data dostępu: 2019-04-16
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy