Panda wielka – opis, występowanie i zdjęcia. Zwierzę panda wielka ciekawostki

Od 1961 r. panda wielka jest symbolem Światowego Funduszu na rzecz Przyrody (WWF). Doskonale rozpoznawalny biało-czarny logotyp okazał się strzałem w dziesiątkę nie tylko pod względem marketingowym, ale i ekologicznym. Po dekadach wysiłków w 2016 r. pandę przesunięto bowiem z listy gatunków zagrożonych wyginięciem na listę gatunków narażonych. Czy sympatyczny miś może już więc odetchnąć ze spokojem?



Panda wielka jest bardzo rzadkim zwierzęciem. Źródło: V-yan/ShutterstockPanda wielka jest bardzo rzadkim zwierzęciem. Źródło: V-yan/Shutterstock
  1. Kontrowersyjny adres zamieszkania pandy wielkiej – Chiny
  2. Czy dobrze jest być pandą wielką?
  3. Jeść i spać!
  4. Wielka i samotna panda wielka
  5. Polityka jednego dziecka
  6. Dyplomacja pand wielkich
Przekleństwem pandy wielkiej okazała się gastronomiczna wybredność. Biało-czarne niedźwiedzie odżywiają się bowiem niemal wyłącznie bambusem, co dawniej było dość dobrym pomysłem na życie. Pędy tej zdrewniałej trawy mają bowiem najszybsze tempo wzrostu na świecie, więc spiżarnia odnawia się w miarę apetytu. Owszem, po kilku dekadach bambusy w końcu zawsze umierały, ale żarłoczne pandy przemieszczały się wówczas w inne okolice. Tak było przynajmniej dopóty, dopóki pazerny człowiek nie zaczął wycinać lasów bambusowych na swoje potrzeby.

Kontrowersyjny adres zamieszkania pandy wielkiej – Chiny


Panda wielka w stanie naturalnym występuje tylko w południowo-wschodnich Chinach, a ściślej w Syczuanie i dwóch sąsiednich prowincjach (Gansu oraz Shaanxi). Niestety, w XX w. tamtejsze lasy zaczęły kurczyć się w zastraszającym tempie, w miarę jak bambus zaczął zdobywać popularność w światowej architekturze. Co gorsza, nie pomogło również zainteresowanie Zachodu Tradycyjną Medycyną Chińską – aż 75% stosowanych w niej ziół rośnie w uwielbianych przez pandy Górach Syczuańskich.

Przez długie dekady chińskie władze nie reagowały też na katastrofalne konsekwencje rozwoju masowej turystyki. Kłusownicy polowali na eleganckie biało-czarne futra, zaś przemytnicy wywozili młode pandy niczym maskotki dla prywatnych kolekcjonerów w USA i Japonii. Skutek był łatwy do przewidzenia. W latach 80-tych ubiegłego stulecie populacja pandy wielkiej spadła do 1114 osobników.

Z chwilą, gdy groźba wyginięcia symbolu WWF stała się rzeczywistością, międzynarodowe naciski zmobilizowały chińskie władze do działania. Zakazano kłusownictwa oraz wylesiania i zaczęto systematycznie wydzielać chronione obszary w górach. Park Narodowy Pandy Wielkiej obejmuje dziś 70% aktualnych siedlisk wrażliwego gatunku! I dobrze, bo w ciągu ostatnich 10 lat populacja biało-czarnych niedźwiedzi wzrosła o 15%!

Czy dobrze jest być pandą wielką?


Kontrastowe umaszczenie pandy nie jest oczywiście dziełem przypadku czy designerskim wybrykiem Matki Natury. Czarne kończyny i uszy mają pomagać sympatycznym zwierzętom skrywać się w cieniu, podczas gdy biały tułów jest doskonałym kamuflażem na śniegu. Co więcej, gdy patrzeć na pandę z dużej odległości, kontrastowe kolory w zaskakujący sposób się zlewają i utrudniają dostrzeżenie zwierzęcia. Maskujące futro jest przede wszystkim wygodą dla młodych pand, które często padają ofiarą lampartów śnieżnych, niedźwiedzi himalajskich, a nawet orłów i kun. Duże pandy o wadze ponad 100 kilogramów mogą oczywiście dość nonszalancko eksponować się w koronach drzew.

Po co jednak pandzie czarne łaty wokół oczu? Zoologowie uważają, że są to po prostu imienne etykiety, które pozwalają osobnikom rozpoznawać się nawzajem! Co ciekawe, dla innych gatunków, które nie patrzą niedźwiedziom prosto w oczy, czarne uszy komunikują wrogie zamiary!
Panda wielka obgryzająca łodygę bambusa. Źródło: Bryan Faust/Shutterstock

Jeść i spać!


Aby napełnić brzuch w satysfakcjonującym stopniu dorosła panda potrzebuje ok. 10-14 kilogramów pędów bambusa dziennie. W zależności od pory roku korzysta przy tym z jednego z dwóch różnych gatunków. A ponieważ jest to konsumpcja wymagająca sporo przeżuwania, konsumpcja zajmuje niedźwiadkom nawet 12 godzin. Na dodatek jest dość męcząca, więc resztę dnia zwierzęta spędzają zwykle błogo drzemiąc.

Zastanawiacie się co dzieje się z kilkunastoma kilogramami zdrewniałych łodyg w układzie pokarmowym? Organizm pozyskuje co może, a resztę balastu jak najszybciej posyła z powrotem do przyrody. W rezultacie panda wielka załatwia się nawet 40 dziennie! Doprawdy trudno o lepszy dowód na skuteczność błonnika w zapobieganiu zaparciom. Jedynie w rzadkich wypadkach panda urozmaica swój jadłospis innymi roślinami, a nawet jajkami czy drobnymi gryzoniami. Nie jest więc dogmatyczną weganką.

Zdobywanie pokarmu wymaga jednak od pandy często wspinaczki na drzewo. Mimo dość kulistych rozmiarów, wielkiej głowy i mało atletycznej sylwetki idzie im to całkiem dobrze, częściowo dzięki wyjątkowo chwytnym łapom. Nie tylko wyposażone są one w ostre pazury, ale także dowodzą sympatii Matki Natury, która wyposażyła pandy aż w sześć palców! Kciuk został specjalnie przystosowany do podtrzymywania bambusowych pędów podczas konsumpcji.

Drugim oprócz wspinaczki sportem, któremu najedzona i wyspana panda poświęca nieco uwagi, jest pływanie. Tutaj przejawia się hedonistyczna natura biało-czarnych misiów, które w wodzie relaksują się niczym człowiek w spa. Chlapią, taplają się, nurkują, a nawet beztrosko dryfują na powierzchni, aby zapomnieć o codziennych stresach.

Wielka i samotna panda wielka


Panda wielka z natury jest samotnikiem. Ten smutny życiowy wybór również podyktowany jest apetytem – kto chciałby wciąż kłócić się o bambusowe pędy? Naukowcy szacują, że dla świętego spokoju dorosły osobnik powinien mieć dla siebie 3 do 8 km2 lasu! Co ciekawe, podczas gdy terytorium samca i samicy może się na siebie częściowo nakładać, dwie samice nie ścierpią bliższego sąsiedztwa grożącego potencjalnym spotkaniem.

Raz w roku jednak i tylko przez okres kilku dni samica pandy wielkiej wyraża zainteresowaniem kontaktem ze samcem. Aby znaleźć go w lesie wydaje więc z siebie proszące odgłosy, które porównywane są do muczenia krowy i psiego szczekania. Samce preferują cichsze metody flirtu i pozostawiają po sobie raczej ślady zapachowe. Oznaczanie drzew samo w sobie jest ciekawą formą gimnastyki – panda wdrapuje się po pniu tylnymi łapami i siusia w pozycji stania „na rękach”!

Gdy kochankom uda się w końcu w czas spotkać, dochodzi do kopulacji. Trwa ona od 30 sekund do 5 minut i na tym kończy się romantyka na dany rok. Ponieważ zdolność do rozrodu samica nabywa ok. 4-5 roku życia i utrzymuje praktycznie aż do śmierci (w wieku ok. 20 lat), w najbardziej optymistycznym scenariuszu na miłość biało-czarne niedźwiedzice poświęcają nie więcej niż 1,5 godziny w ciągu całego swego żywota!

Jako ciekawostkę warto dodać, że pandy wielkie żyjące w zniewoleniu całkowicie tracą ochotę na współżycie. Naukowcy próbowali już stymulować je na różne sposoby, łącznie z wyświetlaniem im filmów z kopulującymi pandami wielkimi, ale bezskutecznie. Jedynym sposobem, aby doczekać się młodych w ogrodzie zoologicznym jest więc sztuczne zapłodnienie.
Nowo-narodzona panda wielka. Źródło: Fredrik Guldbaek-Svensson/Shutterstock

Polityka jednego dziecka


Ciąża oziębłej uczuciowo matki kończy się z reguły po 3-5 miesiącach, w zależności od tego jak szybko zapłodnione jajeczko zagnieździ się w macicy. Młode są pozbawione sierści, różowe i ważą zaledwie 85-140 g! W ciągu pierwszych trzech miesięcy nie są praktycznie w stanie samodzielnie się poruszać, więc spędzają dnie i noce na piersi mamy i okryte jej troskliwą łapą.

W co drugim przypadku pandom rodzą się bliźnięta, co, niestety, jest zarzewiem niezwykle smutnego dramatu. Roślinożerna samica nie ma bowiem dość tłuszczu diecie, aby wyprodukować wystarczającą ilość pokarmu dla dwojga (z tego samego powodu pandy wielkie nie zapadają w sen zimowy). Zgodnie z okrutnym prawem dżungli i lasu bambusowego porzuca więc słabsze ze swoich młodych i wychowuje wyłącznie silniejszego potomka. Mała panda przebywa z matką ok. 18 miesięcy, a potem, jak każe tradycja, staje się kolejnym leśnym samotnikiem.
Tabela przedstawiająca najważniejsze fakty o pandzie; opracowanie własne

Dyplomacja pand wielkich


Relacje między pandami a ludźmi zawsze były wyjątkowo jednostronne. Zwierzęta traktowano od wieków jako maskotki i trofea, a w końcu również jako kartę przetargową. Chińska Republika Ludowa w latach 70-tych próbowała oswajać Zachód rozdając czarno-białe niedźwiedzie amerykańskim i japońskim ogrodom zoologicznym. Owe wysiłki otwarcia się na świat nazwano nawet oficjalnie „dyplomacją pand”. Po dziesięciu latach z gestu dobrej woli stał się jednak wielki biznes. Chiny zmieniły bowiem zdanie i zaczęły wypożyczać pandy na okres 10 lat w cenie 1 miliona dolarów za rok!

Z drugiej strony, bezlitosna stała się również wewnętrzna polityka w stosunku do osób, które zajmują się nielegalnym polowaniem, zabijaniem, sprzedażą czy transportem pand – grozi im oficjalna kara 10 lat więzienia oraz konfiskacji majątku. W wyjątkowych wypadkach zabicie pandy może być nawet karane śmiercią!
Na pewno należy cieszyć się z faktu, że pandy wielkie są dziś aktywnie chronione, a ich liczba stale się zwiększa. Krytycy ostrzegają jednak, że wyjęcie gatunku z listy zagrożonych może spowodować ponowny spadek populacji. A pandom nie sprzyjają też zmiany klimatyczne, które  według naukowców w ciągu kolejnych ośmiu dekad powodują zniszczenie ponad jednej trzeciej naturalnych siedlisk biało-czarnych niedźwiedzich samotników.
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

1. „Giant Panda” WWF, https://wwf.panda.org/discover/knowledge_hub/endangered_species/giant_panda, 6/10/2022
2. „Giant Panda” IBA, https://www.bearbiology.org/bear-species/giant-panda/, 6/10/2022
3. “China declares pandas no longer endangered—but threats persist” Kyle Obermann, https://www.nationalgeographic.com/animals/article/pandas-are-off-chinas-endangered-list-but-threats-persist, 6/10/2022
4. “Giant pandas no longer endangered but still vulnerable, says China” BBC News, https://www.bbc.com/news/world-asia-china-57773472, 6/10/2022
5. “50 Panda Facts to Celebrate 50 Years of Giant Pandas at the Smithsonian's National Zoo” Smithsonian’s National Zoo & Conservation Biology Institute, https://nationalzoo.si.edu/animals/news/50-panda-facts-celebrate-50-years-giant-pandas-smithsonians-national-zoo, 6/10/2022

Ocena (2.3) Oceń: