Definicja pojęcia:

zjawiska naturalne

Zjawiska naturalne – takimi zjawiskami określa się wszelkie przejawy działalności natury, niezwiązane jakkolwiek z oddziaływaniem człowieka. Do najbardziej znanych zjawisk naturalnych zalicza się: deszcz, wiatr, śnieg, trzęsienia ziemi, erupcje wulkanów, tajfuny, tornada, powodzie, tsunami, burze, huragany, susze, pożary, zorze polarne, tęcze.
  1. Klęski żywiołowe
  2. Wybrane rodzaje klęsk żywiołowych
  3. Wyjątkowe zjawiska naturalne

Większość zjawisk naturalnych nie stanowi dla ludzi żadnego zagrożenia. Co więcej, zdarza się, że są one przydatne zarówno dla człowieka, jak i przyrody Niektóre z nich mogą zachwycać w swojej formie. Przykładem takiego zjawiska jest chociażby deszcz. Taki, który pada z umiarkowaną intensywnością oraz z odpowiednią częstotliwością, pomaga nawadniać glebę i sprzyja rozwojowi roślinności. Dodatkowo dostarcza także wody pitnej dla wszelkich organizmów. Wiatr przy małej prędkości przyczynia się do przenoszenia oraz zapłodnienia roślinności, dzięki czemu powstają np. lasy i łąki, rozwijają się kwiaty i owoce. Niestety, w momencie, kiedy tego rodzaju zjawisko przybiera na sile, dochodzi do wystąpienia tak zwanych klęsk pogodowych (żywiołowych).

Klęski żywiołowe

Klęska żywiołowa (zwana również kataklizmem) występuje zazwyczaj w momencie, kiedy zjawisko pogodowe przyczynia się do nadmiernego zniszczenia danego terenu. Występowanie takich zjawisk odbija się również negatywnie na człowieku. W związku z powszechnym występowaniem człowieka na całej kuli ziemskiej, wzrosło również prawdopodobieństwo zetknięcia się ze skutkami danego kataklizmu przez wielu ludzi. Kataklizmy powodują również straty finansowe, materialne, wpływają na stan psychiczny i emocjonalny człowieka, mogą nawet powodować śmierć wielu tysięcy osób na raz. Do klęsk żywiołowych należą np. powodzie spowodowane długotrwałymi i obfitymi opadami deszczu, bądź też tornada, huragany, tajfuny wywołane przez gwałtowne zmiany pogodowe oraz nasilające się wiatry. W przypadku wybuchów wulkanów także dochodzi do powstawania tsunami, które wdzierają się w głąb lądu, niosąc ze sobą zniszczenie i śmierć. Susze, wywołane poprzez zmniejszenie się ilości opadów oraz występowanie wysokiej temperatury, przyczyniają się do obumierania wszelkiego życia na danym terenie.
Wybrzeże po uderzeniu tsunami. pixabuy.com

Wybrane rodzaje klęsk żywiołowych

Powódź

Powódź – zjawisko pogodowe polegające na podniesieniu się poziomu wody ponad linię brzegową oraz pokrycie nią znacznej powierzchni lądu. Powodzie przyczyniają do powstawania strat materialnych i społecznych. Powódź zaliczana jest do najbardziej niszczycielskich i niebezpiecznych klęsk żywiołowych.

Susza

Susza – jest to zjawisko polegające na długotrwałym okresie przebiegającym bez występowania opadów atmosferycznych. Najczęściej towarzyszy temu podwyższona temperatura powietrza. Długotrwała susza przyczynia się do obniżenia poziomu wody w zbiornikach wodnych, przesuszenia gleby, degradacji upraw roślinnych (przez co może doprowadzić nawet do wystąpienia klęski głodu), ograniczenia ilości wody pitnej oraz podwyższenia ryzyka występowania pożarów.

Pożar

Pożar – jest to proces, w którym dochodzi do spalania się różnorakich elementów w sposób niekontrolowany. W kontekście klęski żywiołowej obejmuje on zwykle spalanie się znacznych połaci terenów położonych nieopodal lasów, charakteryzujących się bogactwem roślinności w typie trawiastym, mniejszym niż w lesie poziomem wilgotności. Nierzadko pożary dotykają także same lasy. Proces spalania rozpoczyna się, kiedy wystąpi trójkąt spalania (na który składa się obecność utleniacza, materiału łatwopalnego i źródła energii cieplnej) oraz warunków jego podtrzymania (np. stały dostęp tlenu), o co nietrudno na łąkach, stepach, sawannach, pastwiskach. Jest to proces samoistny. Pożary stanowią nierzadko ogromnych strat także z punktu widzenia funkcjonowania człowieka.

Trzęsienie ziemi

Trzęsienie ziemi – zjawisko to polega na gwałtownym uwolnieniu energii powstałej na skutek ruchów warstw skalnych. Około 20-30%  wyzwolonej energii występuje w postaci fal sejsmicznych, które mogą docierać do powierzchni Ziemi. Reszta uwolnionej energii zamienia się w ciepło lub trwale deformuje skały.

Wybuch wulkanu

Wybuch wulkanu – proces polegający na gwałtownym wyrzucie ogromnej ilości gazów, par, materiałów piroklastycznych i magmy do atmosfery oraz na powierzchnię Ziemi.
Pożar lasu. pixabay.com
Tsunami

Tsunami (tsu– port, przystań; nami– fala; pol. fala portowa) – jest to ogromna fala oceaniczna, powstała na skutek wybuchu wulkanu, trzęsienia ziemi, cielenie się lodowców, osuwanie się ziemi, a nawet w rezultacie upadku meteorytu. Fala tsunami może poruszać się z prędkością nawet do 900 km/h. Początkowo fala tego typu może mieć długość do kilkuset kilometrów i nie przewyższać kilkudziesięciu centymetrów, dlatego też może być nawet niezauważona. Dopiero po dotarciu fali do strefy brzegowej ulega ona spiętrzeniu oraz zwiększeniu nawet do kilkudziesięciu metrów. Najczęstsze występowanie fali tsunami zaobserwowano w basenie Oceanu Spokojnego.

Huragan

Huragan – jest to zjawisko pogodowe polegające na występowaniu bardzo silnych wiatrów, których średnia prędkość przekracza 33 m/s. W celu zmierzenia siły huraganu stosuje się skalę Saffira-Simpsona. Jest to pięciostopniowa skala, gdzie najniższa moc huraganu jest oceniana na 1, a najwyższej przypisuje się 5. 7

Tornado

Tornado – jest to wirująca kolumna powietrza, która jednym końcem opada na powierzchnię Ziemi. Wokół tornado zgromadza się chmura stworzona z pyłu i odłamków porwanych przez nie elementów, zarówno tych związanych z działaniem człowieka, jak i przyrody.

Opady śniegu

Opady śniegu – zjawiska pogodowe polegające na opadaniu kryształków śniegu na powierzchnię Ziemi. Do opadów śniegu zaliczamy: śnieżyce, zawieje, zamieć śnieżną, śnieg ziarnisty, krupę śnieżną i grad. Obfite opady śnieżne mogą powodować utrudnienia w transporcie, uszkadzać trakcje elektryczne oraz paraliżować całe miasta. Nadmierne zgromadzenie się śniegu może przyczyniać się do powstawania lawin śnieżnych.

Lawiny śnieżne

Lawiny śnieżne – jest to gwałtowne przemieszczanie się ze stoku górskiego materiału skalnego, lodu, gruntu, śniegu lub też wszystkiego naraz. Jeden typ osuwającego się materiału zabiera po drodze kolejne i razem przemieszczając się tworzą niszczycielską siłę.
Tornado. pixabay.com

Wyjątkowe zjawiska naturalne

Palec śmierci, zwany również podwodnymi soplami – palec śmierci powstaje na skutek zamarzania słonej wody. Woda słona podczas zamarzania przybiera różne kształty zwane „rękawami”. Różni to ją od wody słodkiej, która przybiera kształt płaskiej powierzchni.
 

Biała tęcza – jest to bliźniacze zjawisko do kolorowej tęczy, jednak w przypadku pojawiania się białej odmiany muszą być spełnione zupełnie inne warunki pogodowe. Aby powstała biała tęcza, muszą występować kropelki wody o dokładnie określonym rozmiarze - dokładnie 0,02 mm. Wówczas poprzez dyfrakcję światła zauważalna jest jednolita białą barwa. Zdarza się czasami, iż przy granicy wewnętrznego pierścienia można zauważyć fioletowy lub pomarańczowy kolor.

Latarnia Maracaibo – jest to niespotykane zjawisko. Występuje jedynie w północno-zachodniej części Wenezueli w miejscu ujścia rzeki Catatumbo do jeziora Maracaibo. Polega ono na spektakularnych wyładowaniach atmosferycznych, które mogą trwać nawet ponad ok. 10 godzin dziennie. Podczas takiego procesu wyładowań elektrycznych może uderzyć aż 280 piorunów na godzinę. Podczas wyładowań powstaje światło, które jest widoczne z odległości ponad 400 km - stąd też zjawisko zostało nazwane „latarnią”. Również z tego powodu przez długi czas Latarnia Maracaibo była wykorzystywana przez żeglarzy jako punkt orientacyjny.

Wulkaniczne pioruny – w trakcie erupcji wulkanu do atmosfery dostarczane jest mnóstwo pyłów i gazów, wytwarzających gęstą parę wzbogaconą w różne cząsteczki. To sprzyja jonizacji elektrostatycznej, która to przyczynia się do częstych i silnych wyładowań elektrycznych, które widoczne są ponad wulkanem w trakcie jego wybuchu.

Bioluminescencja – jest to zjawisko powstające na skutek świecących bruzdnic, które są przenoszone w oceanie za pomocą alg. Bioluminescencja jest procesem obronnym przed drapieżnikami. Im bardziej intensywne i długie okresy zaniepokojenia tych organizmów, tym znacznie bardziej wyrazistym światłem emanują.
Biała tęcza, Biała tęcza, Christopher Michel [CC BY 2.0], via Wikimedia Commons
Wędrujące kamienie – zjawisko to spotykane jest w Racetrack Playa. Kamienie poruszają się bez widocznej pomocy żadnego człowieka czy też zwierzęcia, tworząc jednocześnie widoczne bruzdy. Jest to związane z procesem geologicznym oraz znacznymi wahaniami temperatury. Niektóre z poruszających się w ten sposób kamieni waży nawet ponad 300 kg, co tym bardziej nasuwa pytanie jak ogromne siły muszą na nie oddziaływać, aby je przemieszczać?

Kolorowe góry – te niesamowite formacje górskie powstały poprzez nakładanie się warstw różnokolorowych minerałów i piaskowców przez ponad 24 miliony lat, po czym zostały zgniecione przez płyty tektoniczne, tworząc te niesamowite miejsca.

Piorun kulisty – jest niezwykle rzadkim zjawiskiem meteorologicznym. Objawia się on pod postacią świecącej i poruszającej się kuli, która utrzymuje się od kilku do kilkunastu sekund. Może on posiadać różne barwy oraz rozmiary, do tej pory zaobserwowane pioruny kuliste mierzyły od jednego centymetra aż do półtora metra. Najczęściej obserwowano je w barwach bieli, żółci lub też bladoniebieskie.
Kolorowe góry. pixabuy.com

Bibliografia

  1. Mioduszewski, Waldemar; “Zjawiska ekstremalne w przyrodzie–susze i powodzie ”; Współczesne problemy kształtowania i ochrony środowiska. Monografie 3.3 (2012): 57-74;
  2. Zuberek, WACŁAW M. ; “Przewidywanie geologicznych zagrożeń i katastrof naturalnych - ograniczenia i pewne możliwości”; Gospodarka Surowcami Mineralnymi 24.2 (2008): 3.;
  3. Gierlotka, S.; “Pioruny kuliste i inne wyładowania elektryczne w przyrodzie”; Wiadomości Elektrotechniczne 77 (2009): 26-28;
  4. Działek, Jarosław, and Wojciech Biernacki.; “Wrażliwość społeczna na klęski żywiołowe–ujęcia teoretyczne i praktyka badawcza ”; Prace i Studia Geograficzne 55 (2014): 25-39;
  5. Piszczek, M. (2007). ; “Nadzwyczajne koszty ochrony przyrody w lasach będące następstwem klęsk żywiołowych: pożarów i huraganowych wiatrów na wybranych przykładach”; Zarządzanie Ochroną Przyrody w Lasach, 1.;
  6. Alexander, David C; “Natural disasters”; Routledge, 2017;
Legenda. Pokaż objaśnienia oznaczeń i skrótów
Szukaj
Oceń stronę
Ocena: 4.9
Wybór wg alfabetu:
a b c ć d e f g h i j k l ł m n o q p r s ś t u v w x y z ż ź
Pasaż zakupowy