Dżakfrut owoc – właściwości, witaminy i wartości odżywcze dżakfruta

Nazwa „dżakfrut” lub „jackfruit” to określenie międzynarodowe, które przyjęło się także w Polsce, choć niestety nie możemy cieszyć się dostępnością tego owocu. Dżakfrut rośnie wyłącznie w krajach klimatu tropikalnego, a do Europy jest sprowadzany rzadko. Owoc ten pochodzi z Indii, gdzie w południowym dialekcie określa się go mianem „chakka”, od którego już niedaleko do „dżakfruta”.

Dżakfrut jest duży, soczysty, pachnący

Czym charakteryzuje się dżakfrut? Po pierwsze jest to owoc bardzo aromatyczny i soczysty, przypominający smakiem ananasa, banana i zielone mango razem wzięte. Ma wysoką wartość odżywczą i prozdrowotną. Znany jest jednak głównie jako największy owoc na świecie! Rośnie na drzewie o nazwie chlebowiec różnolistny (Artocarpus

heterophyllus) i jest tak duży, że nawet w krajach azjatyckich trudno kupić go w całości. Zazwyczaj sprzedawany jest na kawałki lub pod postacią oddzielonych, oczyszczonych i pozbawionych pestek cząstek.

Pojedynczy dżakfrut waży przeciętnie 10 kg, ale i sztuka osiągająca 30 kg to wcale nie taka rzadkość. Jak na swoją wagę przystało, dżakfrut ma też adekwatne rozmiary – jego długość może wynosić nawet 1 m.

Dżakfruty wyrastają bezpośrednio z pnia, co stanowi dowód na to, że matka natura dobrze przemyślała sobie ich ewolucję. Choć chlebowiec różnolistny to potężne drzewo, sięgające 30 metrów wysokości, jego gałęzie prawdopodobnie nie poradziłyby sobie z utrzymaniem takich gabarytów.

Dżakfrut ma kształt owalny i pokryty jest dość grubą, morwiastą skórą z drobnymi, aczkolwiek tępymi kolcami. Skóra ta ma kolor zielony, gdy dżakfrut jest jeszcze niedojrzały. Z biegiem czasu przechodzi w barwę brązową i ciemnożółtą. Nawet dojrzały owoc wymaga nacięcia go ostrym narzędziem, gdyż skóra odchodzi topornie. Pod nią skrywają się intensywnie żółte cząstki, przypominające wyglądem cząstki innego egzotycznego owocu – duriana, a z bardziej znanych nam roślin – ziarenka kukurydzy, tyle że oczywiście nieporównywalnie większe. Mięsiste i soczyste cząstki oddzielone są od siebie błonkami na wzór cytrusów. Każda z nich zawiera pojedynczą pestkę, która również jest jadalna. Z pestek dżakfrutów, po uprażeniu czy ugotowaniu powstają ciekawe przekąski i dodatki do sałatek. Zawierają sporo błonnika, białka i dobroczynnego tłuszczu. Czasami zastępuje się nimi nasiona strączkowe w daniach typowych dla kuchni azjatyckiej. Co zaś ma nam do zaoferowania miąższ dżakfruta?

Dżakfrut – witaminy i wartości odżywcze

Walory smakowe dżakfruta zostawmy na później, tymczasem przyjrzymy się jego walorom odżywczym. Dżakfrut to praktycznie same węglowodany – prawie w ogóle nie zawiera białka, ani tłuszczu. Z tego też względu należy do jednych z najbardziej kalorycznych owoców – 100 g dostarcza aż 98 kcal. Czy zajadanie się nim oznacza rychłe przybranie na wadze?

Cóż, gdyby tak konsumować go bez umiaru, pewnie zachodziłoby tego typu ryzyko. Dżakfruty oprócz cukru zawierają jednak sporo błonnika, który spowalnia proces wchłaniania glukozy do krwi, daje poczucie sytości i podkręca metabolizm, przez co jedzony z umiarem niewątpliwie sprzyja odchudzaniu. Poza tym dżakfrut to skarbnica substancji na różne sposoby chroniących przed otyłością, a także przed chorobami cywilizacyjnymi. Zawiera m.in. spore ilości kwasu foliowego, który działa hamująco na wzrost poziomu homocysteiny – aminokwasu osłabiającego elastyczność naczyń krwionośnych. Dostarcza ponadto znacznej ilości witamin – witamina A, witaminy z grupy B (witamina B1, B2, B3, B6 i B9) i witamina C, a także cukry, polifenoli, tanin i karotenoidów, które obniżają ciśnienie krwi i przeciwdziałają rozwojowi komórek rakowych. 100 g dżakfruta w dość istotnym stopniu zaspokoi także nasze dzienne zapotrzebowanie na sole mineralne, w szczególności na – cynk, fosfor,  magnez, mangan, miedź, potas, selen, sód, wapń i żelazo. Co ciekawe, dżakfrut jest potasowym rekordzistą. W 100 g tego owocu znajduje się aż 300 mg tego pierwiastka!

Dżakfruty w kuchni i w diecie wegetariańskiej

W Tajlandii, Indonezji, Birmie i w wielu innych krajach klimatu tropikalnego, potężne dżakfruty obciążające drzewa to widok powszechny. Rosną nawet dziko, a wiele osób ma je w swoich przydomowych ogrodach. W Indiach są podstawą wyżywienia ubogich warstw społecznych.

Dojrzałe dżakfruty można jeść na surowo, jako składnik deserów i sałatek. Poza tym przygotowuje się z nich przetwory – konfitury, soki, wina, dżemy, galaretki. W Polsce, jeśli już natkniemy się na dżakfruta, będzie on zamknięty w puszce i pływający w cukrowej zalewie lub kandyzowany. W Azji natomiast możemy go skosztować nawet pod postacią burgera. Niedojrzałe dżakfruty, o bardziej wytrawnym smaku są bowiem wykorzystywane do przyrządzania dań obiadowych. Często stanowią jedynie dodatek do mięsa, coraz częściej jednak czyni się z nich… jego substytut. Odpowiednio przyrządzony i przyprawiony miąższ dżakfruta do złudzenia przypomina w smaku kurczaka. Dlatego podaje się go w formie kotletów, klopsów lub szaszłyków.

Tropikalne trio

Obcokrajowcy lubią mylić dżakfruty z dwoma innymi owocami strefy tropikalnej. Pierwszym z nich jest durian – nieco mniejszy od dżakfruta, o bardziej nieregularnych kształtach i znacznie bardziej aromatycznym miąższu. Zapach duriana jest nieporównywalnie mniej przystępny, niż zapach jakiegokolwiek egzotycznego owocu. Większość osób uważa, że miąższ duriana zwyczajnie śmierdzi, tymczasem dżakfruta po prostu intensywnie pachnie. Kolejnym gatunkiem pokrewnym do dżakfruta jest chlebowiec, o istotnie mniejszych gabarytach, większej zawartości skrobi i bardziej cierpkim smaku.

Warto wiedzieć! Niedojrzały dżakfrut jest jak najbardziej jadalny. Tyle że przed spożyciem należy go poddać obróbce termicznej. Zjedzenie cząstek niedojrzałego, surowego owocu drzewa bochenkowego grozi niestrawnością, nudnościami, a nawet biegunką. Wszystko przez zawartość inhibitorów trypsyny, które neutralizuje dopiero proces dojrzewania lub wysoka temperatura.

Dżakfruty to owoce drzewa bochenkowego, rośliny z rodzaju morwowatych, pochodzącej z Indii. Rozpowszechnione są w wielu krajach klimatu tropikalnego i dojrzewają do olbrzymich rozmiarów. Uznaje się je za największe owoce na świecie. Ich jadalny miąższ jest słodki i aromatyczny, a po ugotowaniu mięsny. Zawiera wiele witamin, minerałów oraz antyoksydantów, a także… sporo kalorii! Prozdrowotne właściwości wykazują też pestki dżakfruta, obfitujące w białko i tłuszcz.