Gailardie kwiaty – sadzenie, uprawa i pielęgnacja gailardii

Gailardie nazywane bywają również dzianwami, a w języku angielskim indiańskimi kobiercami („Indian carpet”). Kwiaty te wywodzą się bowiem z Ameryki Północnej, a ich żywe barwy kojarzyły się białym osadnikom z wyplatanymi przez czerwonoskórych mieszkańców dywanikami. Ogólnie, w botanice wyróżnia się dziś ok. 30 gatunków gailardii, przy czym uprawianych jest zaledwie pięć.



Gaillardia pulchella, czyli gailardia nadobna, fot. shutterstockGaillardia pulchella, czyli gailardia nadobna, fot. shutterstock
  1. Gailardie - wymagania glebowe
  2. Sadzenie i uprawa gailardii
  3. Podlewanie i nawożenie gailardii
  4. Rozmnażanie gailardii
  5. Ochrona galiardii
  6. Zastosowanie gailardii
  7. Podsumowanie
Łacińska nazwa została nadana uroczym kwiatom w 1788 r. na cześć francuskiego botanika, Gaillarda de Charentonneau. Po raz pierwszy dokładniej opisali je Lewis i Clark podczas swojej słynnej podróży eksploracyjnej po terytorium dzisiejszych Stanów Zjednoczonych w latach 1804-1806.

Gaillardia pulchella, czyli gailardia nadobna, to gatunek typowy rodzaju zaliczanego do rodziny astrowatych. Jest ona krótkotrwałą byliną, która zachwyca niezwykle długim okresem kwitnienia  - od późnej wiosny po jesień, oraz ciepłą, żywą gamą kolorów przechodzącą z żółci w czerwień. W europejskich ogrodach najczęściej spotykamy gailardię ogrodową (G. x hybrida), która jest krzyżówką dwóch gatunków – gailardii nadobnej oraz odznaczającej się silnie owłosionymi pędami i liśćmi, gailardii ościstej.  Gailardie ogrodowe mają często charakter jednoroczny.

Dzianwy w zależności od odmiany osiągają od 30 do 70 cm wysokości i odznaczają się krzaczastym pokrojem, umiarkowanie gęstymi, niewielkimi liśćmi oraz dużymi koszyczkami kwiatowymi o bardzo zdobnych, nierzadko dwubarwnych kwiatach języczkowych (płatkach). Skojarzenie z dywanem dotyczy również bujności – rośliny łatwo pokrywają bowiem większe połacie zagonów.

Gailardie - wymagania glebowe

Gailardie w stanie dzikim porastają przede wszystkim łąki oraz puste otwarte przestrzenie. Nie potrzebują więc gleby przesadnie żyznej, ale preferują suchsze, piaszczyste podłoże o odczynie zbliżonym do naturalnego (pH 6.8 – 7.2). Idealnie, jeśli gleba jest dobrze przepuszczalna i nawet po obfitych deszczach woda nie ma tendencji do zalegania w gruncie. Na gliniastych zagonach wskazane jest przygotowanie warstwy drenażowej pod właściwym podłożem.

Poza tym dzianwom należy zapewnić dużo słońca, najlepiej około 6 godzin dziennie, choć kwiaty radzą sobie stosunkowo dobrze także na lekko zacienionych stanowiskach.

Sadzenie i uprawa gailardii

Gailardie łatwo hoduje się z nasion. Wysiew na zagonie prowadzimy zwykle w połowie marca, bowiem kiełkującym roślinom nie szkodzą zwykle przymrozki. W rozsadniku można wysiewać dzianwy niemal całorocznie, przenosząc je do ogrodu na wiosnę lub przed końcem września. Nasiona wysiewamy płytko, przykrywając je zaledwie kilkoma milimetrami luźnej gleby. Powinny wykiełkować w przeciągu dwóch tygodni.

Naturalnie sadzić można również gotowe sadzonki, co ogranicza element niespodzianki, jeśli chodzi o wielkość i wybarwienie kwiatów. Między poszczególnymi roślinami należy zachowywać odstępy ok. 30-40 cm – podziemne kłącza rozwijają się bowiem dość intensywnie i dzianwy mają tendencję do znaczącego powiększania swej oryginalnej powierzchni, nawet do 60 cm szerokości!
Sama pielęgnacja gailardii nie nastręcza praktycznie żadnych problemów. Roślinom darzy się dobrze, gdy pozostawimy je samymi sobie – jedyną zalecaną czynnością pielęgnacyjną jest regularne usuwanie uschniętych kwiatów, najlepiej z całymi łodygami, co, po pierwsze, ogranicza spontaniczny rozsiew, po drugie przedłuża i intensyfikuje okres kwitnienia.
Gailardia oścista (G. aristata), fot. shutterstock

Podlewanie i nawożenie gailardii

Dzianwy zasadniczo nie potrzebują dużo wilgoci i dobrze radzą sobie nawet w okresach suszy. Podlewać należy oczywiście kiełkujące rośliny oraz świeżo posadzone sadzonki (nawet co 1-2 dni), a w okresie letnich upałów bez opadów poleca się umiarkowane podlewanie raz w tygodniu, które przedłużyć może okres kwitnienia, zapobiegając wysychaniu pędów. Częściej podlewać należy natomiast gailardie posadzone w donicach i na klombach, choć przesada jest zdecydowanie niewskazana i nie wyjdzie kwiatom na dobre.

Niektóre źródła polecają dokarmianie roślin (zwłaszcza w pierwszym roku po posadzeniu) wolno uwalniającymi się nawozami wieloskładnikowymi. Czynność ta na pewno jest wysoce wskazana przy uprawie doniczkowej. Gailardie na rabacie mogą paradoksalnie kwitnąć lepiej bez żadnych dodatków odżywczych – zwłaszcza gatunki galardii ościstej i nadobnej z natury lubią uboższą glebę. Szlachetne odmiany o większych kwiatach mogą jednak skorzystać na umiarkowanym nawożeniu w okresie od wiosny do końca lata.

Rozmnażanie gailardii

Mimo, że żyją najwyżej kilka lat, gailardie są bardzo płodne (za wyjątkiem krzyżówki gailardii ogrodowej) i potrafią skutecznie rozsiewać nasiona wokół. Spora część odmian kwitnie przy tym już w pierwszym roku po wysianiu. Naturalnie, nasiona można zbierać samodzielnie z wyschniętych kwiatów, choć należy liczyć się z faktem, że szlachetne odmiany ogrodowych galiardii mogą wcale nie wykiełkować lub dadzą potomstwo o innych cechach fizjonomicznych.

Rozrośnięte dzianwy można również dzielić i rozsadzać, a proces ten jest wręcz wskazany w celu odmłodzenia i regeneracji rośliny. Odcinanie szpadlem części galiardii co 2-3 lata i rozsadzanie ich na nowe stanowiska pozwala nieprzerwanie cieszyć się urokiem barwnych kwiatów bez dodatkowych inwestycji w sadzonki.

Ochrona galiardii

Większa część galiardii jest w stanie przetrwać zimę na zagonie, ale wymaga prostej ochrony w postaci gałęzi świerkowych lub słomy. Eksperci w celu zazimowania polecają ściąć po całkowitym przekwitnięciu wszystkie pędy do wysokości kilku centymetrów nad ziemią i obsypać je dokoła korą mulczującą. Niektóre odmiany mogą być jednak bardziej wrażliwe na mróz i mają charakter jednoroczny, podczas gdy inne przeżywają zimę nawet bez ochrony – o detale właściwe dla danej odmiany warto więc zawsze dopytać sprzedawcę.

Dzianwy rzadko ulegają chorobom, a jednym problemem, który nęka je w większej częstotliwości jest fitoplazma żółtaczki astra – choroba powodująca zielenienie kwiatów i zahamowanie wzrostu. Niestety, na tą przypadłość nie ma lekarstwa i zakażone części rośliny należy usunąć. Czasami, w bardziej deszczowe lata, gailardie dotykają również choroby grzybiczne, z którymi można poradzić sobie stosownym opryskiem fungicydami.
Gailardia ogrodowa (G. hybrida), fot. shutterstock

Zastosowanie gailardii

Galiardie to spełnienie marzeń ogrodników, którzy śnią o intensywnie barwnych zagonach utrzymujących się przez długie miesiące. Sadzone w skupiskach potrafią doskonale wypełnić przestrzeń, stąd wykorzystuje się zarówno jako obramowanie rabat i ścieżek, jak i „treść” zagonu. Kolorowe odmiany doskonale prezentują się również w większych donicach i klombach. Zasadniczo nie miesza się ich jednak z innymi gatunkami, ale sadzi jako jednolite skupiska obok astrów, jeżówek, a także wyższych roślin cebulkowych typu mieczyki czy lilie.

Ze względu na swoją trwałość i bujność kwitnięcia gailardie są cenionymi kwiatami ciętymi, które wytrzymają w wazonie nawet tydzień.

Podsumowanie

Trudno rozczarować się decydując się na uprawę gailardii – nie wymaga ona bowiem ani specjalnych warunków, ani sporo pracy. Feeria barw ozdobi natomiast każdy typ ogrodu, a dodatkowo przyciągnie dziesiątki motyli. Jeśli chodzi o wybór odmian, to ogrodnicy najczęściej sięgają po dzianwy wielkokwiatowe (G. x grandiflora), czyli specjalnie wyhodowane krzyżówki o wyjątkowo dużych koszyczkach kwiatowych. Mogą one być niskie, jak karłowata „Arizona Sun” o pomarańczowo-czerwonych kwiatach, średniej wielkości – np. ciemnoczerwona „Fanfare” lub naprawdę gigantyczne, tak jak soczysto-pomarańczowy „Tokajer”. Miłośnikom naturalnych gatunków warto natomiast polecić intensywnie żółte galiardie ościste, które wspaniale się rozrastają i łatwo rozmnaża się je z nasion.
Agata Pavlinec

Bibliografia

  1. Wayne Owen; “Blanketflower (Gaillardia aristata)”; data dostępu: 2019-09-13
  2. Marie Iannotti; “How to Grow and Care for Blanket Flowers”; data dostępu: 2019-09-13
  3. Plants Database; “Blanket Flowers: Plant Care and Collection of Varieties”; data dostępu: 2019-09-13
  4. Gardenia; “Gaillardia (Blanket Flower)”; data dostępu: 2019-09-13
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy