Autor: mgr inż. Natalia Mazurkiewicz, Ostatnia aktualizacja:14.03.2014

Boczniaki - opis, występowanie i zdjęcia. Grzyby boczniaki ciekawostki

Boczniaki to jadalne grzyby uprawne, pochodzące z Chin, które w ostatnich latach coraz częściej są spotykane i kupowane w naszych sklepach. W Polsce na szeroką skalę dostępne są w sprzedaży 2 gatunki – boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus) oraz boczniak cytrynowy (Pleurotus citrinopileatus). Obecnie każdy może hodować z łatwością boczniaki w domu, kupując tzw. baloty z trocin przerośniętych grzybnią [grzybyhobby.istore.pl] bądź specjalnie przygotowane grzybnie na fusach z kawy, które niedawno pojawiły się w sprzedaży [eko–miro.pl]. Natomiast w Azji, boczniaki od dawien dawna stanowią ważny element diety i to nie tylko ze względu na walory smakowe, ale również liczne aspekty prozdrowotne.



Boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus) Fot. Dominic Alves /Flickr CC[CC BY 2.0 ], Flickr.com Boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus) Fot. Dominic Alves /Flickr CC[CC BY 2.0 ], Flickr.com

Wartości odżywcze boczniaków

Jak wiadomo, grzyby są produktem spożywczym niskokalorycznym (35–50 kcal w 100g świeżej masy owocników), m. in. dzięki niskiej zawartości sacharydów. Niemniej jednak, stanowią cenny element diety ze względu na zawartość innych składników odżywczych. W świeżej masie owocników boczniaka zawartość białka wynosi ok 1,6 proc. (18 proc. w suchej masie), przy czym charakteryzuje się on pełnym składem niezbędnych aminokwasów egzogennych, zwłaszcza w dużej ilości występują: lizyna, leucyna, arginina oraz kwas asparaginowy i glutaminowy. Dodatkowym atutem jest niska zawartość tłuszczu – zaledwie 0,4 proc. świeżej masy (1,8 proc. suchej masy), przy wysokiej zawartości nienasyconych kwasów tłuszczowych, np. kwasu α-linolenowego.

Boczniaki są bogatym źródłem łatwo przyswajalnych substancji mineralnych. Wykazano, że w 100 g suchej masy owocników znajduje się: około 3 g potasu, 150 mg wapnia i 125–757 mg sodu. Boczniaki zawierają znaczne ilości witamin z grupy B i witaminy D. Szczególnie wysoką zawartość określono dla tiaminy, ryboflawiny, niacyny, pirydoksyny, kwasu pantotenowego, kwasu foliowego i prowitaminy D2 [Augustín i in. 2007].
Boczniak cytrynowy By EvaK (Eva Kröcher). (Own work.) [GFDL 1.2 or FAL], via Wikimedia Commons



Cudowne właściwości medyczne boczniaków

Boczniaki są interesującym obiektem badań medycznych, zainspirowanych medycyną i tradycją azjatycką. Badania na myszach wykazały, że polisacharydy (tzw. pleuran) wyekstrahowane z owocników gatunku Pleurotus nebrodensis (uprawiany i spożywany na szeroką skalę w Korei) posiadają silne właściwości antynowotworowe przeciwko komórkom mięsaka (Sarcoma–180) [Cha i in. 2012]. Inne badania na tym gatunku wskazały hamujący wpływ białka – nebrodeolizyny – na aktywność wirusa HIV typu 1 [Lv in. 2009].

Szczególnie ciekawe są właściwości przeciwnowotworowe boczniaka ostrygowatego względem komórek nowotworów piersi oraz okrężnicy, co jest zasługą niskocząsteczkowych α-glukanów. Jednocześnie przeprowadzone badania wykazały niską toksyczność wydzielonej substancji na zdrowe komórki człowieka [Lavi i in. 2006; Jedinak i Sliva 2008]. Stwierdzono również cytotoksyczne działanie polisacharydów otrzymanych z boczniaka ostrygowatego na komórki raka prostaty [Gu i Sivam 2006].

Oprócz wyżej wymienionych aspektów medycznych, boczniaki mają szereg innych zalet związanych z właściwościami antyoksydacyjnymi tych grzybów. Mianowicie, spożywanie boczniaków ostrygowatych prowadzi do obniżenia poziomu cukru we krwi, co może być wykorzystywane w profilaktyce i leczeniu cukrzycy [Ravi i in. 2013], a także znacznie przyczynia się do obniżenia poziomu cholesterolu i związanego z nim ryzyka zachorowania na choroby układu krążenia [Bobek i in. 1991].

Inne badania potwierdziły, że wprowadzenie boczniaka ostrygowatego do codziennej diety może przyczynić się do przedłużenia żywotności i zdrowotności komórek [Jayakumar i in. 2007]. Działają niczym naturalny eliksir młodości.
Hodowla boczniaków ostrygowatych, fot. Nienetwiler (Own work) [CC-BY-2.5-ch], via Wikimedia Commons


Dieta „boczniakowa”

Ze względu na to, że boczniaki są bardzo uniwersalnymi grzybami o zbitej strukturze owocnika, pole do popisu na arenie gastronomicznej jest bardzo szerokie. Można z nich zrobić zupę na wzór flaczków, dusić na patelni z warzywami, czy też ugotować w sosie śmietanowym.

Dla typowych smakoszy tradycyjnej polskiej kuchni istnieje idealne rozwiązanie – boczniak smażony w panierce z bułki tartej a’la schabowy, każdy więc znajdzie coś w swoim guście kulinarnym. Zarówno typowi „mięsożercy”, jak i wegetarianie powinni być usatysfakcjonowani, a przy tym zapewnić sobie odpowiednią ilość pełnowartościowego białka.

Można stwierdzić, iż boczniaki stanowią znakomity suplement diety pochodzenia naturalnego, a ich walory smakowe dorównują tradycyjnym grzybom zbieranym w Polsce. Nie pozostaje nic innego jak zwrócić się ku azjatyckim tradycjom dietetycznym i wprowadzić boczniaki do jadłospisu całej rodziny, a być może przyczyni się to do zwiększenia jej zdrowotności i witalności.
Autor: mgr inż. Natalia Mazurkiewicz
Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie;
Katedra Ekologii, Ochrony i Kształtowania Środowiska

Bibliografia:
  1. Augustín J., Jaworska G., Dandár A., Cejpek K. 2007. Boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus) jako źródło ß–d–glukanów. Żyw. Nauk. Tech. Jak. 6 (55): 170–176.
  2. Bobek P., Ginter E., Jurcovicová M., Kuniak L. 1991. Cholesterol–lowering effect of the mushroom Pleurotus ostreatus in hereditary hypercholesterolemic rats. Ann. Nutr. Metab.  35 (4):191–195.
  3. Cha Y. J., Alam N., Lee J. S., Lee K. R., Shim M. J., Lee M. W., Kim H. Y., Shin P. G., Cheong J. C., Yoo Y. B., Lee T. S. 2012. Anticancer and immunopotentiating activities of crude polysaccharides from Pleurotus nebrodensis on mouse sarcoma 180. Mycobiology 40 (4): 236–43.
  4. Gu Y. H., Sivam G. 2006. Cytotoxic effect of oyster mushroom Pleurotus ostreatus on human androgen–independent prostate cancer PC–3 cells. J. Med. Food. 9 (2):196–204.
  5. http://grzybyhobby.istore.pl/pl/boczniak–boczniaki–uprawa–w–domu–balot–przerosniety–grzybnia.html
  6. http://www.eko–miro.pl/eko–sklep/
  7. http://www.grzybowysklep.pl/85,boczniak–cytrynowy–do–uprawy.html
  8. Jayakumar T., Thomas P. A., Geraldine P. 2007. Protective effect of an extract of the oyster mushroom, Pleurotus ostreatus, on antioxidants of major organs of aged rats. Exp. Gerontol. 42(3):183–91.
  9. Jedinak A., Sliva D. 2008. Pleurotus ostreatus inhibits proliferation of human breast and colon cancer cells through p53–dependent as well as p53–independent pathway. Int. J. Oncol. 33 (6): 1307–1313.
  10. Lavi I., Friesem D., Shimona G., Yitzhak H., Schwartz B. 2006. An aqueous polysaccharide extract from the edible mushroom Pleurotus ostreatus induces anti–proliferative and pro–apoptotic effects on HT–29 colon cancer cells. Cancer Letters 244: 61–70.
  11. Lv H., Kong Y., Yao Q., Zhang B., Leng F. W., Bian H. J., Balzarini J., Van Damme E., Bao J. K. 2009. Nebrodeolysin, a novel hemolytic protein from mushroom Pleurotus nebrodensis with apoptosis–inducing and anti–HIV–1 effects. Phytomedicine 16 (2–3): 198–205.
  12. Ravi B., Renitta R. E., Prabha M. L., Issac R., Naidu S. 2013. Evaluation of antidiabetic potential of oyster mushroom (Pleurotus ostreatus) in alloxan–induced diabetic mice. Immunopharmacol Immunotoxicol.  35 (1): 101–109.


Ocena (4.1) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy