Poziomki owoce - właściwości, witaminy i wartości odżywcze poziomek

Poziomki rosną na słonecznych obrzeżach lasów i połaciach dopieszczonych światłem traw. To dzięki nim możemy cieszyć się smakiem truskawek. Ale zaraz… czy poziomki w czymś im ustępują? Może tylko w jednym – wielkości. Te maleńkie owoce mają nam jednak bardzo wiele do zaoferowania. Poziomki poprawią nasze samopoczucie, zdrowie, wygląd, no i zaspokoją apetyt na smaki lata.



Fot. Björn S...[CC BY-SA 2.0 ], Flickr.comFot. Björn S...[CC BY-SA 2.0 ], Flickr.com

Poziomki w naturze

Poziomki to rozłożyste byliny, zaliczane do rodziny różowatych. Występują w wielu częściach świata i w różnych odmianach gatunkowych. W Polsce, wśród gatunków rosnących dziko, spotykamy trzy. To poziomka pospolita, wysoka oraz twardawa.
Uprawa
Uprawa poziomek w Europie ma charakter amatorski. Do zasadzenia poziomki w ogrodzie lub nawet w donicy na balkonie zachęcają niskie wymagania tej rośliny. Nasłonecznione stanowisko i gleba wilgotna oraz bogata w substancje mineralne.
Trudno pomylić poziomki z innymi leśnymi owocami. Są nieduże – sięgają zwykle 30 cm nad ziemię, mają włochate ogonki z trójdzielnymi, ząbkowanymi listkami oraz białe, drobne kwiatki i malutkie czerwone owoce. Oprócz tego, że występują w warunkach naturalnych, możemy je także uprawiać. Uprawa poziomek w Europie ma jednak w dużej mierze charakter amatorski. Do zasadzenia poziomki w ogrodzie lub nawet w donicy na balkonie zachęcają niskie wymagania tej rośliny. Nasłonecznione stanowisko i gleba wilgotna oraz bogata w substancje mineralne – to wszystko, czego jej trzeba. Pamiętajmy jednak, że odmiany ogrodowe poziomek dają owoce mniej aromatyczne i wyraziste w smaku, niż dzikie.

Poziomka wielkoowocowa, czyli truskawka

Nie da się zaprzeczyć, że truskawka przewyższa poziomkę popularnością. Pamiętajmy jednak, że powstała ona nie inaczej, jak właśnie przez skrzyżowanie dwóch gatunków poziomek – północnoamerykańskiej odmiany wirginijskiej oraz poziomki chilijskiej. Wydarzenie to miało miejsce w Europie, początkiem XVIII wieku. I zadecydowało o tym, że to właśnie truskawka, a nie poziomka pospolita będzie uprawiana powszechnie. Do dziś poziomka pozostaje w naszej świadomości w zasadzie jedynie owocem dzikim, po który trzeba przejść się do lasu. Choć, jak już wiemy z poprzedniego akapitu, możemy ją mieć we własnym ogrodzie, a nawet na balkonie.

Mówiąc więc o truskawkach, wypowiadamy się tak naprawdę o poziomkach. A rozpływając się nad ich smakiem, w rzeczywistości kłaniamy się poziomkom. Truskawka to zresztą tylko jedna z nazw zwyczajowych. Roślinę tę możemy równie dobrze nazywać poziomką ananasową lub wielkoowocową. Ale dość już o nazewnictwie. Wszak o wiele bardziej liczą się właściwości poziomek, i to jak możemy je wykorzystać w medycynie naturalnej, domowej kosmetyce i w kulinariach.
pixabay.com
Poziomki z powodzeniem możemy uprawiać na balkonie. Fot. waferboard [CC BY 2.0 ], Flickr.com
Poziomki: wartości odżywcze

Te maleńkie, góra dwucentymetrowe owoce stanowią skarbnicę wielu witamin i minerałów. Poziomki musimy pochwalić zwłaszcza za bogactwo kwasu askorbinowego, czyli witaminy C. Poza tym zawierają też: białko, węglowodany, błonnik, cukry, witaminy - witaminę A, witaminy z grupy B (witamina B1, B2, B3, B6, B7 i B9), witamina C, E i K, a spośród związków mineralnych najbardziej obfitują w cynk, fosfor, magnez, potas, sód, wapń i żelazo. Niemniej istotna jest w przypadku poziomek zawartość kwasów organicznych, z których najważniejsze to salicylowy, jabłkowy i cytrynowy.

Poziomki w zielarstwie i medycynie ludowej uważa się za znakomity środek moczopędny, delikatnie przeczyszczający i odkażający. Właściwości te poziomki zawdzięczają kilku substancjom aktywnym, przede wszystkim garbnikom, pektynom, flawonoidom i antocyjanom. Swoje robią też kwas salicylowy i witamina C. Flawonoidy, głównie kwercetyna i rutyna, mają silne działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające i antynowotworowe. Kwercetyna poprawia działanie układu krążenia – obniża stężenie cholesterolu we krwi i blokuje tworzenie się blaszek miażdżycowych. Rutyna wspiera ją w tych procesach, głównie uszczelniając i wzmacniając ściany naczyń krwionośnych. Dzięki pektynom usprawniona zostaje praca układu trawienia, a co za tym idzie przyspiesza metabolizm. Lepiej mają się także nasze jelita. Nie bez powodu poziomki traktuje się jako remedium na wiele dolegliwości pokarmowych, na przykład biegunki i zaparcia.

Oczyszczające i wspomagające działanie poziomek wynika w dużej mierze z wysokiej zawartości garbników. Garbniki to substancje aktywne, występujące powszechnie w sokach komórkowych. Najwięcej znajdziemy ich w korzeniach  oraz korze roślin, ale bywa, że nagromadzają się także w ich liściach. Takim szczególnym przypadkiem są właśnie liście poziomki, w których stężenie garbników jest dość znaczące. Jak możemy to wykorzystać? Najprościej, przygotowując napar, który będzie miał właściwości moczopędne, detoksykacyjne, bakteriobójcze i ściągające. Co ciekawe, taka herbatka z liści poziomek pita regularnie, pomoże nam pozbyć się nieprzyjemnego zapachu z ust. Dzięki dużej ilości witaminy C i kwasów organicznych, poziomki wpłyną też pozytywnie na stan dziąseł i przyzębia.

Fot. Rosmarie Voegtli [CC BY 2.0 ], Flickr.com
Właściwości oczyszczające poziomek wykorzystywane w kosmetyce

Podobnie jak truskawki, poziomki mają działanie wybielające, oczyszczające i odświeżające. Pomagają rozjaśnić cerę, złagodzić intensywność przebarwień oraz piegów, a także krótkotrwale wybielają zęby.

Rozgniecione poziomki możemy utrzeć na papkę z jogurtem naturalnym oraz sokiem z cytryny i zastosować jako peeling lub maseczkę. Ponieważ jednak poziomki zawierają dużą ilość kwasów organicznych i silnie stymulują mikrokrążenie, takie zabiegi nie są polecane osobom posiadającym cerę naczynkową i wrażliwą.

Poziomki: jak się z nimi obchodzić?

Poziomki są bardzo aromatyczne i mają słodko-kwaśny, intensywny smak, określany przez wielu dość celnie jako niezapomniany. Najwyraźniej cechy te odczujemy, kiedy owoce zbierzemy w godzinach porannych lub późnym wieczorem, zanim pozwolimy, by pokryły się rosą. Poziomki najlepiej smakują świeże, nie można ich zresztą przechowywać długo, ponieważ jest to surowiec krótkotrwały – szybko pleśnieje i traci swój aromat. Jeśli pragniemy przedłużyć im życie i za jakiś czas przypomnieć sobie z ich pomocą smak lata, pozostaje nam je zamrozić lub ususzyć.
Poziomki, fot. pixabay.com
Lekkie ciasto z poziomkami

Poziomki są bardzo dietetyczne – w 100 g znajduje się raptem 30 kcal. Możemy umieścić je w jadłospisie odchudzającym, o ile potrafimy oprzeć się smakom i aromatom przeróżnych ciast i ciasteczek z poziomkami.

Przynajmniej raz pozwólmy sobie na przykład na puszysty biszkopt owocowy.

Wykonamy go tradycyjnym sposobem z kilku jaj, pół szklanki cukru i szklanki mąki.
Na początek oddzielamy żółtka od białek. Białka łączymy z cukrem i ubijamy na pianę. Dodajemy żółtka i przygotowaną mąkę z odrobiną proszku do pieczenia. Masę dokładnie mieszamy i wylewamy do formy. Na górze układamy świeżo zebrane i umyte poziomki. Ciasto biszkoptowe pieczemy około pół godziny w 180 stopniach.
Elżbieta Gwóźdź

Bibliografia

"Spotkania z przyrodą. Rośliny”, I. Szwedler, M. Sobkowiak, red. nauk. dr B. Sudnik-Wójcikowska, Oficyna Wydawnicza Mulitco, Warszawa 1998.
„Leki naturalne o działaniu ochraniającym ściany naczyń krwionośnych” w: „Borgis – postępy fitoterapii”, nr 1/2006, K. Karłowicz-Bodalska, E. Rudkowska, M. Han-Marek.

Ocena (4.8) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy