Orzechy laskowe - właściwości, wartości odżywcze i wykorzystanie orzechów laskowych

Smak orzechów laskowych zna każdy z nas. Choć nie każdy próbował ich w czystej postaci, a raczej jako składnika czekolad, czekoladek, batoników, wafli, kremów… Orzechy laskowe najlepiej jednak spożywać na surowo. Mają wtedy najmniej kalorii, a najwięcej substancji prozdrowotnych, które wpływają pozytywnie na pracę serca, wygląd skóry oraz płodność.



Orzechy laskowe, fot. shutterstockOrzechy laskowe, fot. shutterstock
  1. Leszczyna pospolita - nasz krzew
  2. Orzech laskowy - symbol płodności
  3. Orzechy laskowe w przemyśle cukierniczym

Leszczyna pospolita - nasz krzew

Orzechy laskowe są owocami leszczyny pospolitej – rośliny występującej na terenie całej Europy i w części Azji. Leszczyna to gęsty, wysoki krzew, sięgający do 5 metrów wysokości, o koronie krzaczastego pokroju, zrzucający liście na zimę. Ma ładne, łatwo rozpoznawalne, owalne lub sercowate liście. Kwitnie od lutego do kwietnia, jednak nie jest to zbyt spektakularny proces. Męskie egzemplarze leszczyny wypuszczają wówczas podłużne, żółtozielone i wydzielające złoty pyłek kotki, natomiast żeńskie wypuszczają nieśmiało drobne, pojedyncze kwiatki,  będące raczej znamionami słupków, których niewprawne oko spacerowicza może nawet nie dostrzec. Dlatego główny walor leszczyny pospolitej stanowią orzechy, które pojawiają się we wrześniu, po przekwitnięciu. Są okrągławe, z jednym końcem lekko w szpic, w kolorze lśniącego, jasnego brązu. Dekorują je zielone, ząbkowane okrywki.

Po zebraniu orzechów, musimy je rozłupać. Skorupka nie stawia jednak znacznego oporu, pod warunkiem, że użyjemy do tej operacji młotka lub tłuczka. Kilka uderzeń przez ściereczkę powinno pozbawić orzechy łupin.
Orzechy laskowe to owoce leszczyny pospolitej, fto. shutterstock

Orzech laskowy - symbol płodności

Dawniej orzechy laskowe symbolizowały tajemnicę (ponieważ są zamknięte w twardej łupinie) oraz płodność i małżeństwo. Dzisiaj ta ostatnia identyfikacja wydaje się całkiem zasadna. Regularne jedzenie orzechów laskowych zwiększa bowiem potencję oraz wpływa pozytywnie na rozwój płodu. Orzechy zawdzięczają te właściwości kilku zawartym w nich substancjom.
Pierwszą z nich jest witamina E, której niedobory są bardzo niekorzystne dla rozwijającego się płodu. Jej długotrwały brak zwiększa ryzyko jego uszkodzenia lub obumarcia i poronienia. Ciąża jest też okresem, w którym tkanki ciała kobiety są bardziej narażone na stres oksydacyjny, a witamina E, jako jeden z głównych antyoksydantów, skutecznie je przed nim chroni. Kobiety potrzebują więcej tej witaminy nie tylko w czasie ciąży, ale też podczas laktacji. Poza tym zapotrzebowanie na nią rośnie w czasie PMS i menopauzy. Mężczyźni natomiast powinni szczególnie unikać jej niedoborów, jeśli rychło planują ojcostwo. Witamina E zwiększa ruchliwość plemników i poprawia jakość spermy. Chroni też przed zachorowaniem na raka prostaty.

Orzechy laskowe zawierają ponadto kwas foliowy oraz cynk, kolejne substancje niezbędne w ciąży i potrzebne do utrzymania zdrowia seksualnego. Niebagatelny wpływ na zdrowie i siłę potencji mają również nienasycone kwasy tłuszczowe, które stanowią znaczną część składu orzechów. W orzechach laskowych najwięcej jest kwasu oleinowego, który obniża ciśnienie krwi, chroni serce, odżywia skórę i wspomaga koncentrację. Ponadto, orzechy laskowe to również źródło wartościowego i łatwo trawionego białka, błonnika, witaminy C, magnezu, miedzi i żelaza.
Wyłuskane orzechy laskowe, fot. shutterstock

Orzechy laskowe w przemyśle cukierniczym

Owoce leszczyny pospolitej są szczególnie cenione w cukiernictwie. Obok czekolady mlecznej, czekolada z orzechami laskowymi, cieszy się największą popularnością wśród konsumentów. Orzechy te są dodawane również do ciast, tortów, batonów, pralinek i innych słodkości. Objadając się nimi, swojej słabości nie możemy jednak usprawiedliwiać dodatkiem zdrowych orzechów.
Przetworzony orzech, nigdy nie będzie tak wartościowy, jak jego naturalna, surowa wersja. A kaloryczność i udział cukru w takich produktach szybko przytłamszą jakiekolwiek właściwości prozdrowotne. Niemniej, orzech laskowy od wieków zajmuje w europejskim cukiernictwie niezwykle ważne miejsce. Dowodu na to należy szukać w dawnych, tradycyjnych przepisach kulinarnych. Tak, na przykład, przedstawia się starokataloński przepis na nugat z orzechów leszczyny, pochodzący z XIV wieku:

„Aby zrobić nugat z prażonych orzechów laskowych z miodem i pociąć go na kawałki, weź orzechy laskowe i praż je, i gdy zostaną przypieczone, oczyść je kawałkiem szkła (…). I później weź miód, tyle ile będziesz go potrzebować, to jest jeden funt na funt orzechów laskowych, i postaw go na ogień o małym płomieniu i mieszaj go dobrze; i później zdejmij z ognia. I dodaj na funt miodu jedno białko jaja i dodaj je tam kiedy miód ostygnie. I wówczas mieszaj go mocno przez dobrą chwilę, po czym natychmiast odstaw na ogień. (…) I po ugotowaniu miodu zdejmij go z ognia i weź orzechy, włóż je do środka (…). I gdy to zrobisz, wyłóż miód na deskę, a niech będzie dobrze umyta wodą, później rozprowadź wszystko i pokrój na plasterki, póki jest gorące, tak jak będziesz chciał”.

Kolejną znaną i lubianą, zwłaszcza przez dzieci, przekąską z udziałem orzechów laskowych jest krem czekoladowo-orzechowy. W sklepach mamy całkiem spory wybór smarowideł tego typu, większość jednak nie daje nam nic wartościowego, a jedynie sporą dawkę cukru, masę konserwantów i tłuszczów utwardzonych. Marzeniem każdego łasucha jest więc zjedzenie kremu, który zachowawszy walory smakowe, dostarczy także substancji odżywczych. A taki możemy przygotować w domu! Orzechy laskowe wystarczy w tym celu uprażyć w piekarniku lub na suchej patelni. Dzięki temu zabiegowi staną się bardziej miękkie i aromatyczne, a my w łatwy sposób pozbędziemy się przylegającej do nich skórki. Następnie orzechy blenduje się i łączy z pełnowartościowym, naturalnym kakao, miodem i mlekiem.

Pomimo istnienia tylu receptur na orzechowe słodkości, pamiętajmy że orzechy laskowe warto jeść również oddzielnie. Ich garść stanowi dobre źródło energetyczne. 100 gramów zawiera około 640 kcal. Są to jednak dobre kalorie, które usprawnią nasz wysiłek fizyczny oraz intelektualny, a zarazem nie przyczynią się do rozrostu tkanki tłuszczowej.
Orzechy laskowe, jako owoce leszczyny pospolitej, są w Polsce i w całej Europie szeroko dostępne. Są smaczne, słodkie i aromatyczne. Nieustannie wykorzystuje się je w cukiernictwie. Orzechy te stanowią bogactwo kwasu oleinowego, kwasu foliowego, witaminy E oraz pierwiastków mineralnych. Jedzone na surowo nie powodują tycia, wzmacniają za to organizm i są wsparciem dla układu płciowego.
Elżbieta Gwóźdź

Bibliografia

  1. Oregon State University; “Hazelnuts improve older adults' micronutrient levels, study shows”; data dostępu: 2019-10-16
  2. Curt Arens; “Research shows hazelnuts have potential”; data dostępu: 2019-10-16
  3. Lana Burgess; “What are the health benefits of hazelnuts?”; data dostępu: 2019-10-16
  4. Mattia Di Nunzio; “Hazelnuts as source of bioactive compounds and health value underestimated food”; data dostępu: 2019-10-16
  5. Reihaneh Darvish Damavandi i in.; “Effects of hazelnuts consumption on fasting blood sugar and lipoproteins in patients with type 2 diabetes”; data dostępu: 2019-10-16
  6. Rafał Hryszko; “Llibre de totes maneres de confits. Księga o różnych sposobach przyrządzania słodyczy – starokataloński zbiór przepisów kulinarnych z XIV wieku”; Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego MCCCXII – 2010, Kraków;
  7. Kamil Hozyasz; “Nowe wskazania do profilaktycznej podaży witaminy E”; Medycyna Rodzinna, nr 3-4/2000;
  8. Inga Szwedler, Mirosław Sobkowiak, red. nauk. Barbara Sudnik-Wójcikowska; “Spotkania z przyrodą. Rośliny”; Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1998.;
Ocena (4.8) Oceń:
Pasaż zakupowy