Makrela - opis, występowanie i zdjęcia. Ryba makrela ciekawostki

Odwiedzając sklepy, zarówno te wilkopowierzchniowe jak i mniejsze, lokalne punkty sprzedaży ryb zawsze zastanawiałem się, czy kupujący patrzą tylko pod kątem jedzenia, czy może coś wiedzą i dlatego wybór pada na ten lub inny gatunek. Pokusiłem się o mały wywiad wśród konsumentów i to nie tylko w Polsce, dotyczący poszczególnych ryb, w tym makreli. Ku memu zaskoczeniu całkiem pokaźna liczba respondentów potrafiła powiedzieć o zaletach i wadach danego produktu rozumianego jako przetworzona ryba, natomiast o biologii już nie. Mimo rosnącej świadomości społeczeństwa nadal brakuje edukacji na temat podstawowej roli jaką spełnia określony gatunek w ekosystemie i jakie zagrożenia płyną choćby z jego nadmiernej eksploatacji, niestety często powodowane modą na jakiś produkt. Podobnie jest z makrelą, którą w ponad 90 procentach znamy przede wszystkim ze sklepu w wędzonej postaci.



Makrela. Źródło: WikipediaMakrela. Źródło: Wikipedia

Kilka słów o pochodzeniu makreli czyli zawiłe początki historii ryb

„Panie, kiedyś to były ryby...” od zawsze uwielbiałem słuchać opowieści starszych rybaków, wędkarzy o olbrzymich łososiach, dorszach, szczupakach czy sumach. Zawsze również zastanawiałem się, czy rzeczywiście kiedyś to te ryby były duże, a teraz są takie malutkie. Obserwując ewolucję ryb (rzecz jasna na podstawie dostępnych danych) zdecydowanie muszę przyznać moim rozmówcom rację, albowiem współcześni przedstawiciele ichtiofauny zaiste niewielkie rozmiary osiągają w porównaniu do przodków sprzed kilkudziesięciu milionów lat, a co więcej, wygląd moich adwersarzy mógł wskazywać na to, że pamiętają owe zamierzchłe czasy, więc powodów do niewiary naocznym świadkom także nie miałem. Niemniej w tytule podrozdziału wspomniałem o historii makreli i zawiłej historii powstania tej rodziny. Śpieszę zatem wyjaśnić. Problem z usystematyzowaniem i przypisaniem do konkretnej ewolucyjnie rodziny wynikał z tego, że prócz naszej bohaterki trzeba uwzględnić jeszcze 17 000 innych gatunków, należących do wspólnego kladu Percomorpha. Aby zrozumieć jak powstała współczesna grupa ryb zaliczana do rodziny Scombridae cofnijmy się w czasie o... 400 mln lat. W okresie Dewonu, nazywanego erą ryb pojawiły się zarówno ryby chrzęstnoszkieletowe tj. przedstawiciele współczesnych rekinów, a także kostnoszkieletowe, czyli ryb, które znamy dzisiaj. Ta ostatnia grupa rozdzieliła się na promieniopłetwe i mięśniopłetwe. Do dziś rybich żyjących przedstawicieli mięśniopłetwych przetrwało zaledwie kilka i są to: latimeria, prapłaziec czy prapłetwiec, aczkolwiek do potomków tej gromady zalicza się również płazy, gady, ptaki i ssaki (!). Natomiast gromada promieniopłetwych ewoluowała w różnych kierunkach, i tak ok. 250 mln lat temu powstał rząd ryb Halecomorphi, których jedynym żyjącym przedstawicielem jest miękławka (Amia calva), ok. 200 mln ryby chrzęstnokostne, czyli obecne jesiotrowate, prawie w niezmienionej postaci. Również w tym czasie, żyła w epipelagialu największa ryba promieniopłetwa znana jako Leedsichthys. Jej rozmiary oceniano nawet na prawie 27 m długości, jednak późniejsze analizy wskazały, że mogła osiągać maksymalnie 16 m (i rzeczywiście stwierdzenie, że kiedyś to były ryby nabiera teraz nowego znaczenia). Do najstarszych, żyjących obecnie można także zaliczyć arapaimę, której przodkowie pojawili się około 150 mln lat wstecz. Jednak co się stało, że do dziś mamy tylko pojedynczych przedstawicieli, niegdyś bardzo licznych rodzin. Śledząc daty, pojawianie się i zanik wielu grup zwierząt, łatwo skojarzyć ze sobą fakt, że w ostatnich 500 mln lat mieliśmy 4 wielkie katastrofy, na skutek których ponad 80% organizmów morskich wyginęło. Ostatnia, piąta powstała na skutek zderzenia meteorytu z Ziemią ok 66 mln lat temu, nie spowodowała jednak tak wielu strat w ichtiofaunie, bowiem szacuje się, że niemal 80% gatunków przetrwało. Wyginęły przede wszystkim te, które związane były z najpłytszymi wodami, gdzie zachodziły największe zmiany. Część przeżyła dzięki wcześniejszym swoim przystosowaniom do trudnych warunków np. miękławka w niesprzyjającym środowisku zapadała w tzw. sen letni – estywację. Ryby żyjące w głębszych partiach wód łatwo przystosowały się do odżywiania detrytusem, a pozostałe zamieszkujące strefy mezo i batypelagialu pozostały w prawie nie zmienionym środowisku. Pozostała olbrzymia i nieskolonizowana nisza ekologiczna, która wbrew pozorom dość szybko, biorąc pod uwagę ewolucyjne tempo przemian, ulegała sukcesji. Przodkowie kladu Percomorpha (klad oznacza grupę organizmów mającego wspólnego przodka), pojawili się około 90 mln lat temu, a z niej, na krótko przed wymieraniem kredowym, wyłoniła się grupa ryb pelagicznych, zwana Pelagia. Początkowo zamieszkiwały głębokie wody oceaniczne mezo i batypelagialu, jednak po „unieszkodliwieniu” przez asteroidę głównych drapieżników strefy fotycznej (czyli tej, do której dociera światło i zachodzi produkcja) oraz poprawieniu się nieco warunków wód powierzchniowych, nastąpiło bardzo szybkie różnicowanie się poszczególnych taksonów (w dużym uproszczeniu w niespełna 10 mln lat powstały niemal wszystkie linie znanych nam dzisiaj ryb, zamieszkujących wody pelagiczne). Rodzina współczesnych Scombridae zaczęła rozwijać się, mniej więcej, w środkowym Paleogenie, czyli około 35 mln lat wstecz, migrując stopniowo i zasiedlając coraz wyższe partie wód. Efektem ekspansji było zasiedlenie epipelagialu od strefy umiarkowanej, aż do tropikalnej, wszystkich oceanów oraz połączonych z nimi mórz. Współcześnie do rodziny makrelowatych należy 15 rodzajów reprezentowanych przez 51 gatunków m.in. tuńczyki, bonito, makrele, a także jedynego obecnie żyjącego przedstawiciela podrodziny Gasterochismatinae - Gasterochisma melampus (inne nazwy to butterfly kingfish, butterfly mackerel, butterfly tuna).


Drzewo genealogiczne rodziny makrelowatych


Ilustracja makreli atlantyckiej z 1835 roku, Wikimedia.org
Ocena (5.0) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy