Witamina A - właściwości, działanie i występowanie witaminy A

Witamina A wpływa zarówno na nasze zdrowie, jak i wygląd. Zewnętrzną oznaką prawidłowego poziomu witaminy A  jest promienna cera, piękne włosy i zdrowe paznokcie. Substancję tę znajdziemy w tranie, jajach, rybach, mięsie i produktach mlecznych. Owoce i warzywa z kolei dostarczają nam jej roślinnej formy – karotenu. Warto zadbać o odpowiednio zbilansowaną dietę, ponieważ witamina A nie tylko działa jak zabiegi w SPA, lecz także chroni nas przed wieloma niebezpiecznymi chorobami.



dreamstimefot. dreamstime
  1. Witamina A - naturalne źródła
  2. Witamina A z chemicznego punktu widzenia
  3. Witamina A - biochemia pięknej skóry
  4. Witamina A - remedium na astmę i bolesną miesiączkę
  5. Jak dietą uchronić się przed rakiem szyjki macicy?
  6. Wszystkie zadania witaminy A
  7. Witamina A - jak stwierdzić niedobór?
  8. Witamina A - objawy przedawkowania
  9. Leczenie hipowitaminozy – tran vs. suplementy
Mianem witaminy A określa się grupę organicznych związków chemicznych należących do retinoidów. Nazywana jest również prowitaminą A, beta-karotenem, retinolem oraz akseroftolem. Znajdziemy ją jedynie w produktach zwierzęcych. W produktach pochodzenia roślinnego występuje prowitamina A składająca się z karotenoidów. Każda z tych substancji jest niezwykle ważna dla dobrego funkcjonowania całego organizmu.

Witamina A - naturalne źródła

Zapotrzebowanie na witaminę A jest zależne od wieku i płci. Dzieci do 12 roku życia potrzebują ok. 700 µg retinolu dziennie, kobiety do 59 roku życia – 800 µg, mężczyźni do 64 roku życia – 1000 µg, zaś osoby starsze - ok. 1000 µg. Organizm ludzki może magazynować tę substancję w wątrobie i tkance tłuszczowej. Najlepszym źródłem witaminy A są produkty pochodzenia zwierzęcego. Przede wszystkim - tran (aż 24000 µg/100 g) i produkty mleczne (masło – 814 µg/100 g, śmietana - 249 µg/100 g, mleko - 36 µg/100 g). Sporo tej substancji znajdziemy też w żółtku jaja (770 µg/100 g), makreli (100 µg/100 g) i wątróbkach drobiowych (93 µg/100 g). Produkty roślinne są z kolei doskonałym źródłem karotenu. Znajdziemy go przede wszystkim w owocach (morele suszone – 307 µg/100 g, morele świeże - 283 µg/100 g, śliwki suszone - 35 µg/100 g) i warzywach (marchew gotowana - 1132 µg / 100 g, pietruszka - 1167 µg/100 g, szpinak świeży - 717 µg/100 g, boćwina świeża - 600 µg/100 g, dynia - 267 µg/100 g).

Witamina A z chemicznego punktu widzenia

Witamina A ma postać oleju rozpuszczalnego w tłuszczach, etanolu i eterze naftowym. Charakteryzuje się dużą wrażliwością na działanie tlenu, co oznacza, że pod wpływem utleniania traci swoje właściwości. W produktach żywnościowych pochodzenia zwierzęcego substancja ta występuje w formie estru – palmitynianu retinolu. W jelicie cienkim przekształca się on w alkohol – retinol.
Skóra, cera

Witamina A - biochemia pięknej skóry

Przeciwinfekcyjne, nawilżające i regenerujące właściwości retinolu są obecnie na szeroką skalę wykorzystywane w kosmetyce. Substancja ta stanowi silny czynnik wzrostowy dla nowych komórek, a także zapewnia odpowiednie nawilżenie i natłuszczenie skóry. Witaminę A znajdziemy w kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji cery suchej, z oznakami starzenia i różnego typu zaburzeniami dermatologicznymi.
Systematyczna kuracja retinolem spłyca zmarszczki, poprawia koloryt skóry, zwiększa jej elastyczność, a także rozjaśnia przebarwienia i piegi. W przypadku cery tłustej, mieszanej i trądzikowej witamina ta potrafi ograniczyć ilość wydzielanego łoju, zmniejszyć widoczność porów oraz zniwelować tendencję do powstawania niepożądanych zmian skórnych. Najsilniejszą pochodną retinolu jest kwas retinowy. Jest on w stanie całkowicie zahamować pracę gruczołów łojowych. Oprócz tego wykazuje działanie złuszczające i likwiduje przebarwienia. Stosować go można jedynie po konsultacji z dermatologiem. Retinol, w odpowiednim stężeniu, jest w stanie znacznie odmłodzić naszą skórę. Na rynku dostępne są kremy i sera z witaminą A w postaci octanu i palmitynianu retinolu, a więc jej trwalszymi postaciami. Odpowiednie stężenie tej substancji w kosmetykach powinno wynosić od 0,25 do 1%.

Witamina A - remedium na astmę i bolesną miesiączkę

Witaminę A powszechnie stosuje się także w medycynie. Jest ona składnikiem leków wspierających terapię odry, biegunki i malarii. Zwiększona podaż tej substancji w okresie choroby skraca jej przebieg i zapobiega ewentualnym powikłaniom. Suplementację retinolem zaleca się także kobietom cierpiącym na zaostrzony zespół napięcia przedmiesiączkowego i bolesną menstruację. Z kolei u mężczyzn witamina ta zwiększa liczbę plemników w nasieniu, co wpływa na podniesienie płodności. Leki zawierające w składzie retinol stosuje się również przy kuracji choroby wrzodowej żołądka, choroby Leśniowskiego-Crohna, kataru siennego, infekcji dróg moczowych, astmy, nadczynności tarczycy, niedokrwistości i różnego rodzaju chorób skóry.
Włosy
fot. dreamstime

Jak dietą uchronić się przed rakiem szyjki macicy?

Badania przeprowadzone przez naukowców z A. Einstein College of Medicine w Nowym Jorku potwierdzają, że odpowiednie spożycie witaminy A może zahamować rozwój niektórych nowotworów. Wyniki eksperymentu potwierdziły, że kobiety przyjmujące niedostateczne ilości tej substancji albo beta-karotenu są trzykrotnie bardziej narażone na przedrakowe zmiany dysplastyczne szyjki macicy niż pacjentki, u których nie występuje hipowitaminoza.
Podobne badania przeprowadzili naukowcy z Włoch. W finale eksperymentu stwierdzono, że wszystkie kobiety z wykrytym nowotworem szyjki macicy spożywały dużo mniej pokarmów bogatych w witaminę A albo beta-karoten niż zdrowe uczestniczki badania. Podsumowując, aby wyraźnie zmniejszyć ryzyko pojawienia się choroby, każda kobieta powinna zadbać o prawidłową podaż tej witaminy, zarówno ze źródeł zwierzęcych, jak i roślinnych.

Wszystkie zadania witaminy A

Witamina A, poza tym, że wpływa na promienny wygląd cery, dobry stan włosów i paznokci, jest niezbędna do wielu ważnych procesów zachodzących w naszym ciele. Bierze udział w metabolizmie białek i hormonów steroidowych, reguluje wzrost oraz funkcje tkanki nabłonkowej, warunkuje optymalny rozwój komórek rozrodczych, a także odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku. Co więcej, retinol wzmacnia naszą odporność, dba o dobry stan szkliwa nazębnego, obniża poziom cholesterolu we krwi i reguluje pracę tarczycy.

Witamina A - jak stwierdzić niedobór?

Niedobór witaminy A w organizmie diagnozuje się najczęściej objawowo – sporadycznie wykonywane są testy z krwi. Wynika on najczęściej z zaburzeń jej wchłaniania. Stan ten powoduje najczęściej niedożywienie, nieodpowiednia dieta, nadużywanie alkoholu oraz palenie papierosów (czynne lub bierne). Początkowe objawy niedoboru retinolu to: kruche i łamliwe paznokcie, suche i zniszczone włosy, a także szorstka skóra podatna na działanie szkodliwych czynników zewnętrznych. Przy bardziej zaawansowanej hipowitaminozie pojawiają się wysypki skórne, brak apetytu, poczucie chronicznego zmęczenia, spadek odporności organizmu i zaburzenia wzroku – w tym tzw. „kurza ślepota”.
Karoten znajdziemy m. in. w marchewce. By Kander (Own work) [Public domain], via Wikimedia Commons

Witamina A - objawy przedawkowania

W przypadku nadmiernej suplementacji retinolu może pojawić się hiperwitaminoza. Jako że witamina A w nadmiernych ilościach jest toksyczna, w momencie jej przedawkowania pojawia się zmiana zabarwienia skóry na odcień pomarańczowy, drażliwość, powiększenie wątroby, świąd skóry, zaburzenia pracy jelit i bóle głowy.

Leczenie hipowitaminozy – tran vs. suplementy

Witamina A, jako „witamina młodości,” jest niezbędna do zachowania pięknej skóry, włosów i paznokci na dłużej. Zapewnia nam także dobre widzenie i prawidłową gospodarkę hormonalną. Jeśli nasza dieta jest uboga w żywność gwarantującą odpowiednią podaż tej cennej substancji, a dodatkowo nie stronimy od używek, powinniśmy zmienić nasze nawyki żywieniowe i zainwestować w odpowiednie suplementy. Chociaż najlepszym sposobem na szybkie uzupełnienie hipowitaminozy jest regularne picie tranu, na rynku znajdziemy wiele preparatów zawierających witaminę A. Mają one najczęściej postać żelatynowych kapsułek z palmitynianem retinolu lub retinolem. Można natrafić również na suplementy w postaci tabletek zawierających rozpuszczalne w wodzie karoteny albo drogie emulsje z witaminą A. Mnogość metod uzupełniania niedoboru witaminy A sprawia, że każdy może wybrać najwygodniejszą dla siebie opcję.
Alicja Chrząszcz

Bibliografia

  1. National Institutes of Health; “Vitamin A Fact Sheet for Consumers”; data dostępu: 2016-03-07
  2. Ananya Mandal; “What is Vitamin A?”; data dostępu: 2016-03-07
  3. Pitchford Paul; “Odżywianie dla zdrowia”; Warszawa 2008;
  4. Alfred Sommer; “Vitamin A deficiency and its consequences. A field guide to detection and control”;
  5. Oruch, Ramadhan & Pryme, Ian. (2012); “The biological significance of vitamin A in humans: A review of nutritional aspects and clinical considerations”; ScienceJet. 1. 1-13. ;
Ocena (5.0) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy