Sos chili – właściwości, skład i zastosowanie sosu chili

Sos chili to obowiązkowy dodatek do dań kuchni orientalnej. Kojarzony jest z restauracjami i barami serwującymi azjatyckie jedzenie, bez niego trudno sobie wyobrazić standardowego „chińczyka”. Również półki sklepowe z azjatycką żywnością uginają się od różnych odmian sosów chili. Jednak ten domowy jest najsmaczniejszy i przygotowuje się go zaledwie w kilka minut. Co warto wiedzieć o sosie chili?



Sos chili to obowiązkowy dodatek do dań kuchni azjatyckiej, fot. shutterstockSos chili to obowiązkowy dodatek do dań kuchni azjatyckiej, fot. shutterstock
  1. Sos chili – co to takiego?
  2. Właściwości sosu chili
  3. Sos chili w kuchni
  4. Czy warto jeść sos chili?

Sos chili – co to takiego?

Sos chili to pewien rodzaj dipu, do przygotowania którego wykorzystuje się ostrą papryczkę chili. Poziom pikantności, konsystencja oraz barwa sosu zależy od tego, jaki rodzaj papryczki zdecydujemy się użyć. Sos chili tradycyjnie stanowił ważny element kuchni Meksyku (salsa picante), a po zaadaptowaniu pikantnej papryki w Azji kuchni krajów Azji Południowo-Wschodniej (np. sambal czy nam pla phrik).

Najstarsze ostre sosy, przygotowane ze zmiażdżonych papryczek chili, pochodzą z regionu Wysp Karaibskich. Jednym z pierwszych sosów był ocet, w którym wcześniej moczono papryki typu Scotch Bonnets. Wykorzystywano go głównie do skrapiania potraw. Na przestrzeni wieków, każda wyspa wypracowała swój własny sposób przyrządzania sosu poprzez mieszanie zmielonych ostrych papryczek z innymi składnikami, takimi jak musztarda, pomidory czy owoce. Do dnia dzisiejszego sosy chili domowej roboty są nadal bardzo popularne. Jest to znakomity dodatek do zup, owoców morza, dań orientalnych i mięsnych. Sprawdzi się także jako doskonały dip do przekąsek (np. nachosów) czy nawet kanapek.
Opracowanie własne

Właściwości sosu chili

Podstawowym składnikiem każdego sosu chili są ostre papryczki. Wykazują one wiele ciekawych właściwości. Ostry smak papryczki chili zawdzięczają substancji zwanej kapsaicyną. Kapsaicyna to znakomity środek wykazujący działanie przeciwzapalne, używany m.in. w łagodzeniu bólu związanego z zapaleniem stawów czy łuszczycą. Kapsaicyna wspomaga także wydalanie śluzu i likwiduje opuchliznę błon śluzowych oraz przynosi ulgę przy przeziębieniach. Spożywanie papryczki chili wspomaga układ krążenia poprzez obniżanie poziomu cholesterolu, trójglicerydów, zapobiegając agregacji płytek krwi i rozpuszczając skrzepy. Poza tym, korzystnie wpływa na układ pokarmowy, ponieważ stymuluje komórki wyściełające żołądek do produkcji soków trawiennych, działają bakteriobójczo oraz łagodząco dla przewodu pokarmowego. Hamuje także rozwój Helicobacter pylori, bakterii, która jest najczęstszą przyczynę choroby wrzodowej. Ale uwaga! Ostre potrawy, w tym sos chili, w dużych stężeniach może drażnić błonę śluzową żołądka.
Ocet winny, jako kolejny składnik sosu chili, dzięki niskiej kaloryczności i braku tłuszczu świetnie sprawdzi się w diecie osób odchudzających się, ponieważ przyspiesza metabolizm i hamuje apetyt. Co więcej, ocet winny wspomaga proces trawienia i pobudza wydzielanie sków trawiennych, a także może obniżyć ciśnienie krwi. Kolejny składnik sosu chili, korzeń imbiru posiada wiele cennych substancji wykazujące działanie lecznicze. Wszelkiego rodzaju napary, syropy czy sosy przygotowane na jego bazie, wykazują właściwości przeciwzapalne, przeciwwirusowe, wykrztuśne i przeciwbakteryjne. Znakomicie sprawdzi się także jako środek wspomagający leczenie przeziębienia. Zmniejsza też lepkość krwi, chroniąc tym samym przed tworzeniem się zatorów i zakrzepów, obniża ciśnienie i stężenie cholesterolu LDL we krwi, wpływa korzystnie na pracę serca, poprawia koncentrację i dodaje energii oraz witalności.

Mąka ziemniaczana, która również odgrywa ważna rolę w składzie sosu chili, jest źródłem wielu aminokwasów, błonnika i węglowodanów. W swoim składzie zawiera także witaminy - witaminy z grupy B (m. in. witaminę B6), witaminę C i E oraz kilka ważnych składników mineralnych, przede wszystkim fosfor, magnez, potas, sód, wapń i żelazo. Wykazuje właściwości osłaniające wrażliwy żołądek. łagodząc takie dolegliwości jak ból brzucha, biegunka, zgaga, nudności, a nawet wrzody.
Podstawowym składnikiem jest ostra papryczka chili, fot. shutterstock

Sos chili w kuchni

Przepis na pikantny sos chili

Składniki:

Przygotowanie:
Papryczki myjemy, kroimy na pół i usuwamy pestki. Jeśli chcemy mieć bardzo ostry sos, to wtedy pestki należy zostawić. To właśnie one stanowią najostrzejszy element sosu. W blenderze umieszczamy papryczki, czosnek, imbir, ocet, cukier, wodę i sól. Wszystkie składniki porządnie miksujemy. Zawartość blandera przelewamy do małego rondelka z grubym dnem. Doprowadzamy do wrzenia i gotujemy pod przykryciem przez około 15 minut, mieszając od czasu do czasu. Tapiokę (albo mąkę) rozrabiamy z łyżeczką wody i dodajemy do sosu. Całość dokładnie mieszamy i zdejmujemy z ognia do przestygnięcia. Sos można przechowywać w lodówce w szczelnym opakowaniu przez kilka tygodni.
Przepis na słodki sos chili

Składniki:
  • 5-6 ostrych papryczek chili
  • 3-4 ząbki czosnku
  • 3 cm kawałek imbiru
  • 200 g cukru
  • ½ szklanki octu winnego
  • 1 łyżeczka soli kamiennej
  • 1 ½ szklanki wody
  • 1 łyżka mąki ziemniaczanej

Przygotowanie:
Paprykę myjemy i oczyszczamy z błon i pestek. Obieramy czosnek i imbir. Wszystkie warzywa rzucamy do blendera i dobrze rozdrabniamy uważając, żeby nie zmiksować ich na gładką pastę. Wszystkie składniki (poza mąką ziemniaczaną) wrzucamy do garnka i doprowadzamy do wrzenia, następnie gotujemy przez 5-10 minut. Mąkę ziemniaczaną rozpuszczamy w niewielkiej ilości zimnej wody i mieszając dodajemy do gotującego się sosu. Trzymamy chwilę na ogniu, żeby mikstura nieco zgęstniała – powinna mieć konsystencję kisielu. Wystudzony sos przelewamy do buteleczek i szczelnie zakręcamy.
Sos chili to znakomity dodatek do zup, owoców morza, dań orientalnych i mięsnych oraz przekąsek, fot. shutterstock
Kurczak w słodkim sosie chili

Składniki:

Przygotowanie:
Pierś z kurczaka kroimy w kostkę, przyprawiamy solą i pieprzem, a następnie odstawiamy na 10 minut. Na patelni rozgrzewamy olej i przekładamy mięso. Smażymy do momentu zrumienienia mięsa. Następnie dorzucamy posiekaną cebulę, przeciśnięty przez praskę czosnek i starty imbir. Mieszamy zawartość patelni. Do miseczki wlewamy sosy chili i sojowy, dokładnie mieszamy. Zawartość miseczki wlewamy na patelnię i ponownie mieszamy. Trzymamy na ogniu przez około 10 minut aż sos zacznie gęstnieć. Gotowego kurczaka przekładamy do miseczki i dekorujemy sezamem. Serwujemy z ryżem i warzywami.

Czy warto jeść sos chili?

Nawet jeśli nie jesteśmy zwolennikami pikantnych potraw i dodatków, czasami warto skusić się na ten sos. Zapewni nie tylko oryginalny smak naszym obiadom czy przystawkom, ale przede wszystkim dostarczy nam wielu cennych składników odżywczych. Oczywiście nie należy przesadzać z jego spożywaniem oraz należy zwrócić uwagę, na stopień pikantności sosu,  bo nadużywając go, możemy sobie jedynie zaszkodzić.
Klaudia Kwiatkowska

Bibliografia

  1. “https://www.thespruceeats.com/what-is-chili-sauce-3217297”; data dostępu: 2019-12-04
  2. “https://www.theflavorbender.com/spicy-sweet-chilli-sauce/”; data dostępu: 2019-12-04
  3. “https://www.wideopeneats.com/7-health-benefits-hot-sauce/”; data dostępu: 2019-12-04
  4. “https://www.daringgourmet.com/sweet-chili-sauce/”; data dostępu: 2019-12-04
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy