Brukiew warzywo - właściwości, witaminy i wartości odżywcze brukwi

Brukiew (kwaczek, karpiel) jest warzywem traktowanym w Polsce po macoszemu. Uprawy brukwi są rzadkie, a dostanie go w sklepie graniczy z cudem. O istnieniu tej rośliny wiedzą chyba tylko studenci biologii, wegetarianie i zwolennicy żywności ekologicznej. Dlaczego tak się dzieje? Brukiew na pewno nie jest gorsza od innych kapustnych, olśniewając bogactwem właściwości i wartości odżywczych. Jak zatem włączyć brukiew do codziennej diety?



fot. shutterstockBrukiew, fot. shutterstock
  1. Brukiew - odporne na mrozy  i łatwe w uprawie warzywo
  2. Brukiew wciąż czeka na swoje 15 minut sławy
  3. Witaminy i wartości odżywcze brukwi
  4. Brukiew - skarbnica przeciwutleniaczy
  5. Brukiew - sposób na ładną figurę
  6. Brukiew na wzmocnienie
  7. Brukiew i potas
  8. Brukiew - źródło cennego białka
  9. Jak zastąpić ziemniaki brukwią?
Brukiew, zwana karpielą (Brassica napus L. var. napobrassica), jest jedną z odmian kapusty rzepak, należącą do rodziny kapustowatych. Powstała ze skrzyżowania kapusty liściowej z rzepą. Jest rośliną wyłącznie uprawną – nie rośnie dziko. Jej część jadalną stanowi zgrubienie korzenia, które może mieć kształt kulisty lub wydłużony i barwę jasnożółtą z fioletowym nalotem. Jest hodowana zarówno jako pasza dla zwierząt jak i warzywo. Jej smak jest ostry – przypomina nieco rzodkiewkę lub kalarepę. Pochodzi z Rosji lub Skandynawii. Obecnie uprawia się ją w Kanadzie, Francji, Anglii, Irlandii, Ameryce Północnej, Argentynie, Indiach i Japonii. W naszym uprawy brukwi są sporadyczne.

Brukiew - odporne na mrozy  i łatwe w uprawie warzywo

Brukiew uprawia się bardzo łatwo ze względu na nieskomplikowane wymagania glebowe, dość krótki czas wegetacji, wysoką plenność oraz trwałość w przechowywaniu. Jest odporna na mróz i nie potrzebuje wiele nawożenia. Wyróżnia się jej trzy odmiany: wilhemsburska (kulisty korzeń, żółty miąższ, zielona główka), hoffmana żółta (wydłużony korzeń, żółty miąższ, fioletowa główka) i nadmorska (kulisto-owalny korzeń, żółta skórka, miąższ kremowo-żółty).

Brukiew jest rośliną dwuletnią – w pierwszym roku wytwarza liście i korzeń spichrzowy, w drugim zaś wypuszcza pędy kwiatostanowe, na których później tworzą się nasiona. Nie potrzebuje dużo ciepła do wzrostu. Jej nasiona kiełkują już w temperaturze między 2 a 3o C. Jest jednak dość wrażliwa na suszę, przez co wymaga dużej wilgotności powietrza i odpowiednio nawilżonej gleby. Należy pamiętać o jej regularnym podlewaniu.

Brukiew wciąż czeka na swoje 15 minut sławy

Brukiew jest dość młoda. Jej historia zaczęła się w czasach nowożytnych, a dokładnie w XVII-wiecznej Europie. Prawdopodobnie jako pierwsi zaczęli ją uprawiać Skandynawowie. Była wówczas pokarmem nie tylko dla ludzi, lecz także paszą dla zwierząt domowych. W wieku XIX roślina ta trafiła do Stanów Zjednoczonych i Kanady, gdzie jest uprawiana do dzisiaj. W polskiej medycynie ludowej brukiew stosowano jako środek wykrztuśny, moczopędny, pobudzający trawienie i regulujący pracę tarczycy. Sok z tej rośliny był znany ze względu na właściwości odtruwające i wzmacniające odporność. Krążyły również legendy o cudownym działaniu brukwi na włosy oraz problemy skórne. Dodawano ją także do dań mięsnych, zup i przetworów. Największą popularność brukiew zyskała w trakcie I i II wojny światowej, jako pokarm dla ludu. Z czasem została wyparta przez ziemniaki. Po dziś dzień warzywo to uprawia się pod nazwą „kwaki” w niewielkich gospodarstwach rolnych na Podbeskidziu, chociaż wciąż pozostaje ono w cieniu słynnych kartofli i rzepy.
Brukiew jest rośliną łatwą w uprawie, fot. shutterstock

Witaminy i wartości odżywcze brukwi

Obecnie brukiew jest warzywem szczególnie cenionym przez entuzjastów ekologicznej żywności, wegan, wegetarian i osoby na diecie, jako że jest sycąca, a jednocześnie niskokaloryczna (100 gramów to tylko 37 kcal). Znajdziemy w niej także tłuszcze, białko, węglowodany, błonnik, cukry, witaminy - witamina A, witaminy z grupy B (witamina B1, B2, B3, B5, B6, B9 i B12), witamina C, D i K, składniki mineralne takie, jak cynk, fosfor, magnez, miedź, potas, siarka, sód, wapń i żelazo, a także  karoten i rutynę.

Brukiew - skarbnica przeciwutleniaczy

Jedną z największych zalet brukwi jest to, że zawiera w sobie unikalny zestaw przeciwutleniaczy – glukozynolanów. Te bogate w siarkę związki są szczególne ważne ze względu na to, że potrafią hamować wzrost guzów nowotworowych w organizmie. Co więcej, obecne w tej roślinie karotenoidy oraz witamina C pomagają nam zwalczać wolne rodniki, zapobiegając mutacjom zdrowych komórek. Wysoka zawartość przeciwutleniaczy w tym warzywie zapobiega też przedwczesnemu starzeniu, poprawia wzrok i pobudza nasze tkanki do regeneracji

Brukiew - sposób na ładną figurę

Jak wszystkie warzywa kapustne, brukiew jest zasobna w błonnik. Każda porcja zapewnia nam przynajmniej 12 procent dziennego zapotrzebowania na ten składnik. Dzięki niemu możemy regularnie trawić, a nasz układ pokarmowy jest wolny od chorób. Błonnik sprawia też, że szybko osiągamy poczucie sytości i nie mamy szans na przejadanie się, dlatego jest wskazany w dietach redukcyjnych.

Brukiew na wzmocnienie

Jedna porcja brukwi zapewnia nam ponad połowę dziennego zapotrzebowania na witaminę C. Jak wiadomo, jest ona niezbędna w wielu procesach fizjologicznych, w tym stymulacji układu odpornościowego do produkcji białych krwinek.

Co więcej, kwas askorbinowy wspiera produkcję kolagenu przez naszą skórę, a także przyczynia się do gojenia ran i uszczelniania naczyń krwionośnych. Może również zmniejszyć ryzyko wystąpienia raka jelita grubego.

Brukiew i potas

Zawarty w brukwi potas jest niezwykle cennym składnikiem. Może przyczynić się do obniżenia ciśnienia i łatwiejszego przepływu krwi. Jednocześnie minerał ten zmniejsza poziom złego cholesterolu, przez co zapobiega miażdżycy, zawałowi serca i udarowi mózgu.
Zupa krem z brukwi, fot. shutterstock

Brukiew - źródło cennego białka

Brukiew jest świetną propozycją dla wegetarian, jako że jest cennym źródłem białka roślinnego. Jak wiadomo, białka i aminokwasy stanowią budulec nowych komórek i są niezbędne do prawidłowego rozwoju, wzrostu, skurczów mięśni i wielu innych ważnych procesów fizjologicznych.

Jak zastąpić ziemniaki brukwią?

Brukiew nie jest obecnie zbyt popularnym warzywem w naszym kraju. Większość ludzi wciąż kojarzy ją z ubóstwem i głodem panującym w czasach wojny i niezbyt chętnie umieszcza ją na talerzu. Z  tego względu warzywo ciężko znaleźć w sklepach i podaje się je głównie zwierzętom w formie paszy.

Brukiew można jednak stosować w roli wartościowego zamiennika ziemniaków, dodając ją do wielu dań i placków warzywnych. Jesienią i zimą sprawdzi się jednak najlepiej jako baza aromatycznej, rozgrzewającej zupy.

Składniki (porcja dla 2 osób):

Przygotowanie:
Brukiew obieramy i kroimy w kostkę, a cebulę siekamy w plasterki. Strączki kardamonu otwieramy i wysypujemy z nich ziarna do miski. Oliwę rozgrzewamy w dużym garnku, podsmażając cebulę i dorzucając brukiew. Do całości dolewamy łyżkę syropu z agawy, po czym dokładnie mieszamy. Następnie wszystko przykrywamy i zostawiamy na około 20 minut, gotując na małym ogniu, aż brukiew nabierze złotego koloru. Po tym czasie zalewamy wszystko bulionem i zagotowujemy aż brukiew będzie miękka. Danie doprawiamy szczyptą pieprzu i tymianku. Gdy powstała mieszanka wystygnie, wlewamy ją do blendera i miksujemy. Zupę możemy podawać ze świeżym pieczywem pełnoziarnistym.
Smacznego!
Alicja Chrząszcz

Bibliografia

  1. Yvonne Kerr Schick, Hamilton Horizons; “Rutabaga. Brassica napobrassica”; data dostępu: 2019-05-30
  2. D. J. Undersander i in. ; “Rutabaga”; data dostępu: 2019-05-30
  3. Marie Iannotti; “How to Grow and Cook Rutabaga”; data dostępu: 2019-05-30
  4. University of Illinois Extension; “Turnip/Rutabaga”; data dostępu: 2019-05-30
  5. Carew, H. John; “Rutabaga”; data dostępu: 2019-05-30
Moim zdaniem
Jadłeś/jadłaś kiedykolwiek brukiew?
Ocena (4.8) Oceń:
Pasaż zakupowy