Pierogi – właściwości, skład i rodzaje pierogów

Pierogi zajmują szczególne miejsce nie tylko na stołach, ale także w polskiej kulturze. Nie ma takiej osoby, która nie słyszałaby o pierogach. To nasza duma narodowa. Turyści z całego świata przybywają do Polski, by skosztować pierogów. Trudno się dziwić, bo danie jest po prostu pyszne. Co warto wiedzieć o pierogach? Czy faktycznie jest to tradycyjna staropolska potrawa?



Pierogi to danie uważane przez Polaków za klasyczną, narodową potrawę, fot. shutterstockPierogi to danie uważane przez Polaków za klasyczną, narodową potrawę, fot. shutterstock
  1. Pierogi – co to takiego?
  2. Właściwości prozdrowotne pierogów
  3. Pierogi w kuchni
  4. Czy warto jeść pierogi?

Pierogi – co to takiego?

Pierogi to danie mączne, uważane przez Polaków za klasyczną, narodową potrawę. Jemy je dość często, zarówno ze słodkim, jak i słonym nadzieniem, zawiniętym w kawałek pszennego ciasta. Można je jeść na trzy sposoby: gotowane – tzw. lepiochy (najbardziej powszechne), smażone i pieczone, czyli piecuchy. Mogą być różnej wielkości: od maleńkich uszek aż po olbrzymi pojedynczy pieróg, a także przyjmują rozmaite kształty np. stożka, sakiewki, trójkąta, półkrążka. Nie tylko w polskiej kuchni zajadamy się pierogami. Można je spotkać w wielu kuchniach na całym świecie, np. we włoskiej, rosyjskiej, ukraińskiej, meksykańskiej, indyjskiej czy żydowskiej, ale jest to kulinarny wynalazek pochodzący z Chin.

Pierogi są bardzo ważną potrawą nie tylko w Polsce, ale także u naszych wschodnich sąsiadów: w Rosji i na Ukrainie. Jednak sposób zajadania się tym daniem nieco się różni: za wschodnią granicą królują pierogi smażone, a u nas zaś gotowane. Do Europy przywędrowały z Dalekiego Wschodu, a konkretniej z Chin. Sprowadził je słynny wenecki podróżnik Marco Polo, który podebrał ich recepturę prosto z ojczyzny pierożków. Natomiast do Polski przepis na pierogi przywiózł biskup Jacek Odrowąż, który miał przyjemność zajadać się nimi w Kijowie. Legenda głosi, że przejeżdżając przez Podkarpacie klecha, mając do wykorzystania jedynie mąkę, kapustę i grzyby, połączył wszystko w jedno danie, dając początek pierogom. Pierwszy raz pojawiły się na terenie naszego kraju około XIII wieku, ale oficjalny przepis na pierogi pojawił się w roku 1682 w najstarszej polskiej książce kucharskiej pt. „Compendium ferculorum” autorstwa Stanisława Czernickiego.

Pierogi z nadzieniem słonym podaje się na gorąco i serwowane są zazwyczaj na obiad lub kolację. Pierogi ze słodkim farszem są podawane także na zimno i mogą zastąpić deser. Najbardziej popularne to pierogi ruskie, pierogi z farszem mięsnym i pierogi z kwaśnej kapusty z grzybami, z białym serem na słodko, ale występują też w wielu regionalnych odmianach.
Opracowanie własne
Mogą być różnej wielkości: od maleńkich uszek aż po olbrzymi pojedynczy pieróg, fot. shutterstock

Właściwości prozdrowotne pierogów

Pierogi ruskie to prawdziwy hit pośród wszystkich innych pierogów. Są one ze słonym farszem, który składa się ze zmielonego twarogu i ugotowanych ziemniaków, podsmażonej cebuli doprawionej solą i pieprzem. Pierogi ruskie podaje się ze skwarkami, smażoną cebulą lub śmietaną. Za sprawą wymienionych składników, pierogi ruskie to źródło wielu cennych witamin i minerałów, takich jak fosfor, miedź, potas oraz witaminę B2, witaminę B6, C i D. Pirydoksyna, czyli witamina B6, odpowiada za prawidłowe działanie układu nerwowego, ma wpływ na ciśnienie krwi, skurcze mięśni i pracę serca, a także podnosi odporność organizmu. Witamina B2 jest związkiem niezbędnym do prawidłowej pracy całego organizmu. Jest odpowiedzialna za odpowiedni stan naczyń krwionośnych, błon śluzowych, śluzówki przewodu pokarmowego i skóry; uczestniczy w procesach przemiany materii, bierze udział w produkcji niektórych hormonów, przeciwdziała depresji oraz wspiera pracę układu odpornościowego. W obecności witaminy A zapobiega rozwojowi zaćmy, a także absorbuje i aktywuje żelazo, kwas foliowy i witaminy B1, B3 i B6. Rola miedzi w naszym organizmie jest nieoceniona. Bierze ona udział w syntezie hemoglobiny i wraz z żelazem uczestniczy w transportowaniu tlenu do każdej komórki. Od odpowiedniego poziomu miedzi zależy praca mózgu: zdolność myślenia, zapamiętywania, kreatywność. Miedź wpływa na przesyłanie impulsów nerwowych i poziom neuroprzekaźników. Poza tym ułatwia też transportowanie i wchłanianie żelaza.
Inną, równie popularną odmianą polskich pierogów, są te z mięsem. To danie wytrawne z farszem na bazie zmielonego mięsa wołowego, drobiowego (kacze, gęsie, z kurczaka, z indyka), wieprzowego wymieszanym z podsmażoną cebulą oraz doprawione solą i pieprzem. Ten rodzaj pierogów serwuje się ze skwarkami lub smażoną cebulą. Taki miks mięs dostarcza wielu niezbędnych składników odżywczych, pośród których znajdziemy minerały, np.: cynk, fosfor, miedź oraz witaminy takie jak: witamina B6, niacyna, witamina B12 oraz E. Cynk pełni wiele ważnych funkcji w organizmie. Jest niezastąpiony w syntezie białka oraz kwasów nukleinowych DNA i RNA, bierze udział w produkcji insuliny, wspiera pracę układu odpornościowego, ponieważ wykazuje działanie bakteriobójcze i przeciwzapalne, a tym samym chroni przed infekcjami. Co więcej, usprawnia pracę tarczycy, odpowiada za kurczliwość kości i wzmacnia naczynia krwionośne. Zadaniem witaminy E jest walka z wolnymi rodnikami, które codziennie atakują nasz organizm. Jest bardzo istotna zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn - u pań wspiera prawidłową owulację, zapewnia należyty rozwój płodu, a tym samym ma wpływ na właściwy przebieg ciąży; natomiast u mężczyzn zaś wspomaga produkcję nasienia. Witamina E ma także korzystny wpływ na kondycję skóry - nie tylko opóźniając procesy starzenia, ale dodatkowo odżywiaj, nawilża, regeneruje i natłuszcza.

Pierogi z białym serem także cieszą się popularnością pośród koneserów. W środku znajduje się słodki farsz ze zmielonego twarogu, z dodatkiem cukru i żółtka. Podaje się je ze śmietaną, jogurtem, masłem, sosami owocowymi, bułką tartą lub posypane cukrem.

Pierogi z twarogiem na słodko także zawierają wiele cennych składników mineralnych, m. in. witaminę B2, B12, A oraz fosfor, wapń i żelazo. Witamina A ma duże znaczenie dla funkcjonowania człowieka, a jej działanie jest bardzo szerokie. Przede wszystkim wchodzi w skład barwnika wzrokowego (rodopsyna), a tym samym bierze udział w procesie widzenia; bierze udział w prawidłowym przebiegu procesów wzrostowych - reguluje wzrost komórek organizmu, przyspiesza odnowę naskórka, wpływa na prawidłowe funkcjonowanie błon komórkowych; bierze udział w syntezie białek i w przemianach tłuszczów. Fosfor zaś, który znajduje się  w składzie pierogów z serem, to pierwiastek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jest odpowiedzialny za zdrowe i mocne kości oraz zęby, jednak pełni także wiele innych ważnych funkcji w organizmie.
Pierogi z serem, fot. shutterstock

Pierogi w kuchni

Przepis na pierogi z kapustą i grzybami

Składniki:
Ciasto:

Farsz:
Jak przygotowujemy farsz?
Suszone grzyby dokładnie myjemy, zalewamy wodą i pozostawiamy na noc. Następnego dnia gotujemy je do miękkości. Wodę po nich można wykorzystać jako dobrą bazę do zupy grzybowej. Obraną cebulę kroimy w kostkę i podsmażamy na oleju. Kiszona kapustę zalewamy wodą. Dodajemy startą słodką marchewkę i gotujemy wszystko do miękkości. Potem bardzo dokładnie odcedzamy. Kapustę z marchewką, cebulę i grzyby rozdrabniamy w maszynce do mielenia i dodajemy do smaku sól i pieprz.

Jak przygotowujemy ciasto?
Do mąki pszennej dodajemy gorącą wodę i olej. Ciasto wyrabiamy energicznie pamiętając, że ciasto nie może się kleić. Następnie powstałą masę dzielimy na kilka części. Pierwszą z nich rozwałkowujemy bardzo cienko (grubość 2-3 mm), a resztę przykrywamy czystą ściereczką. W rozwałkowanym cieście wykrywamy kółka (można do tego użyć szklanki albo filiżanki), a na środku każdego z nich kładziemy farsz. Pieróg składamy na pół i porządnie sklejamy jego brzegi, żeby nie rozkleiły się w trakcie gotowania. Wkładamy je do garnka z wrzącą, osolona wodą. Delikatnie mieszamy drewniana łyżką i gotujemy przez około 3-4 minuty od wypłynięcia na wierzch. Wyławiamy łyżką cedzakową. Jeśli chcemy podkręcić ich smak, możemy podsmażyć je na maśle lub oleju z cebulką.


Przepis na pierogi ruskie

Składniki:
Ciasto:

Farsz:
Przygotowanie:
Mąkę wsypujemy na stolnicę tworząc kopczyk i dodajemy sól. Powoli wlewamy wodę, łącząc ją z mąką. Ciasto zagniatamy do momentu, że przestanie przyklejać się do dłoni. Przekładamy do miski i przykrywamy czystą ściereczką.  Obieramy cebulę, drobno kroimy i podsmażamy na rozgrzanym oleju. Ziemniaki przepuszczamy przez praskę, mieszamy z białym serem oraz dodajemy cebulę, sól i pieprz. Ciasto cienko wałkujemy. Szklanka wykrawamy okręgi, a na środku każdego z nich nakładamy porcję farszu. Mocno sklejamy brzegi. Gotujemy je w osolonym wrzątku przez około 3-5 minut. Serwujemy ze skwarkami, podsmażoną cebulą śmietaną lub koperkiem.

Czy warto jeść pierogi?

Istnieje tylko jedna odpowiedz: tak, warto jeść pierogi. Ponad 30 milionów stałych koneserów i  rzesze turystów nie mogą się mylić. Tak naprawdę do środka zawiniętego ciasta można włożyć dowolną kompozycję farszu; to na co akurat mamy ochotę. Pierogami można codziennie się zajadać bez obaw, że nam się w końcu znudzą. Oczywiście najlepiej jeść te gotowane, a nie podsmażane na tłuszczu i polane skwierczącymi skwarkami. Inaczej w zaskakująco szybkim tempie przybędą nam dodatkowe kilogramy i pojawią się problemy ze zdrowiem.
Klaudia Kwiatkowska

Bibliografia

  1. “http://www.polskafoods.com/polish-food/facts-history-about-pierogi”; data dostępu: 2019-12-12
  2. “https://www.tastingpoland.com/food/pierogi.html”; data dostępu: 2019-12-12
  3. “https://culture.pl/en/article/the-pierogi-renaissance-how-polands-most-famous-dish-is-reinventing-itself”; data dostępu: 2019-12-12
  4. “https://www.fatsecret.com/calories-nutrition/generic/polish-dumplings-with-cheese”; data dostępu: 2019-12-12
  5. “https://www.masterclass.com/articles/homemade-polish-pierogi-polish-dumpling-recipe#4-savory-pierogi-filling-ideas”; data dostępu: 2019-12-12
  6. “https://www.bbc.co.uk/food/recipes/rafaels_pierogi_93244”; data dostępu: 2019-12-12
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy