Szczypiorek warzywo - właściwości, witaminy i wartości odżywcze szczypiorku

Cebula i czosnek nie każdemu mogą przypaść do gustu. Ani one ładne, ani przyjemnie pachnące. Ileż się trzeba czasem natrudzić, aby chociaż ich smak był przystępny dla podniebienia. Mają jednak tyle cennych właściwości prozdrowotnych, że trudno wyobrazić sobie bez nich zdrową dietę. Na szczęście jest jeszcze szczypiorek – przepyszna i aromatyczna alternatywa dla innych warzyw czosnkowatych.



Szczypiorek jest krewniakiem czosnku i cebuli, a co za tym idzie wykazuje podobne do nich właściwości, fot. shuttterstockSzczypiorek jest krewniakiem czosnku i cebuli, a co za tym idzie wykazuje podobne do nich właściwości, fot. shuttterstock
  1. Warzywne koligacje szczypiorku
  2. Szczypiorek - uprawa w domu i w ogrodzie
  3. Szczypiorek to smak wiosny
  4. Szczypiorek w kuchni
  5. Szczypiorek zawsze pod ręką

Warzywne koligacje szczypiorku


Szczypiorek to roślina z rodziny czosnkowatych i, tak naprawdę, jej prawidłowa nazwa to „czosnek szczypiorek” – Allium schoenoprasum. Dla wielu informacja ta jest niemałym zaskoczeniem, ponieważ liście szczypiorku, tak wyglądem, jak i smakiem, zdecydowanie bardziej przypominają nam zieloną cebulkę, niż w jakikolwiek sposób kojarzą się z czosnkiem. Jeśli jednak wgłębimy się w meandry systematyki roślin, zrozumiemy że również sama cebula zaliczana jest do podrodziny czosnkowych, a dalej do rodziny amarylkowatych, czyli dokładnie tej samej, z której wywodzi się czosnek. Pozostaje jeszcze zawoalowana kwestia różnicy między roślinami czosnkowymi a czosnkowatymi…

Nam tak naprawdę jednak wystarczy wiedzieć, że szczypiorek jest krewniakiem czosnku i cebuli, a co za tym idzie wykazuje podobne do nich właściwości. Przy tym wszystkim jednak jest o wiele bardziej od nich dekoracyjny i przystępny w smaku.

Szczypiorek - uprawa w domu i w ogrodzie


Szczypiorek to bylina o rurkowatych, cienkich liściach i rozbudowanym systemie korzeniowym. Jego kwiaty mają kształt jasnofioletowych lub różowych pączków, czym znów zdradzają swoje podobieństwo do czosnku. Uprawiając szczypiorek do celów spożywczych, nie zaś ozdobnych, lepiej jednak regularnie pozbywać się jego kwiatów,
Ciekawostka!
Kwiaty szczypiorku mają kształt jasnofioletowych pączków. Zaleca się je usuwać, z uwagi na to, że ograniczają zagęszczenie liści. Nie musimy ich jednak wyrzucać! Kwiaty szczypiorku są jak najbardziej jadalne. Możemy dodać je do sałatki lub udekorować nimi finezyjną mięsną potrawkę.
ponieważ zmniejszają one zagęszczenie jadalnych części, czyli właśnie liści. A skoro o uprawie szczypiorku mowa…

Szczypiorek w stanie dzikim występuje w Europie, Azji i Ameryce Północnej. Jego uprawy są natomiast rozpowszechnione niemalże na całym świecie. W osiedlowym zieleniaku, na bazarze lub w supermarkecie szczypiorek zawsze się znajdzie. I choć jego cena jest doprawdy niewielka, warto mieć na podorędziu swój własny, wyhodowany w domu szczypiorek. Uprawa szczypiorku w przydomowym ogrodzie, na działce czy nawet w doniczce na parapecie to nic trudnego. Wysiewa się go z nasion lub z kępek bezpośrednio do gruntu (w maju, po ostatnich przymrozkach) bądź do doniczki (w lutym, a następnie na wiosnę przesadza do ogrodu).

Liście szczypiorku układają się w kępki, wyrastając z cienkich cebulek, zwarcie otaczających kłącze pod powierzchnią gleby. Są strzeliste, smukłe, zakończone igłowato i puste w środku. Co 2-3 lata kępki należy rozsadzić, gdyż zbyt duże zagęszczenie również im nie służy. Szczypiorek najlepiej smakuje oczywiście wiosną jako jedna z czołowych nowalijek, ale w okresie wegetatywnym również wydaje liście. Należy zapewnić mu glebę wilgotną i żyzną, o odczynie obojętnym, bogatą w próchnicę. Wyjątkowo obfite zbiory szczypiorku zapewnimy sobie regularnie używając kompostu.
Zimą z kolei, gdy tęsknimy za smakiem świeżej zieleniny, wystarczy do ziemi wsadzić dowolną cebulę, a po niedługim czasie będziemy mogli cieszyć się smakiem dorodnego, jędrnego szczypioru, fot. shutterstock

Szczypiorek w mieszkaniu

Dla tych, którzy nieśmiało planują zająć się domową uprawą ziół, szczypiorek to idealna propozycja na początek. Jego nasiona wysiewamy w lutym do doniczki lub skrzynki wypełnionej ziemią uniwersalną. Po około trzech tygodniach zaczną nam wyrastać pierwsze listki, które należy regularnie podcinać. Podczas oczekiwania na nie, musimy dbać jedynie o to, by ziemia była odpowiednio wilgotna, a doniczka stała w półcieniu.

Zimą z kolei, gdy tęsknimy za smakiem świeżej zieleniny, wystarczy do ziemi wsadzić dowolną cebulę, a po niedługim czasie będziemy mogli cieszyć się smakiem dorodnego, jędrnego szczypioru.

Szczypiorek to smak wiosny


Rurkowate listki szczypiorku charakteryzują się ostrym, mocno wyczuwalnym zapachem i smakiem. Ich aromat uwalnia się po poszatkowaniu w zielone drobiny, idealne do udekorowania wierzchu kanapki, zapiekanki, ziemniaków czy makaronu. Szczypiorek świetnie smakuje w towarzystwie jaj pod dowolną postacią. Możemy okrasić nim jajecznicę i omlet lub dodać do pasty jajecznej. Pasuje również do zup, kremów, dań z ryb, pomidorów, no i do twarogów!

Szczypiorek to bardzo zdrowy dodatek do potraw. Zawiera kwas krzemowy, białko, tłuszcze, węglowodany, błonnik, cukry, witaminy - witamina A, witaminy z grupy B (witamina B1, B2, B3, B6 i B9), witamina C i E, a także liczne sole mineralne, np. ważny dla gospodarki elektrolitowej potas, cenny wapń, żelazo niezbędne do prawidłowej pracy układu krążenia oraz działającą antybakteryjnie siarkę oraz cynk, fosfor, jod, magnez, mangan, miedź i sód.

Intensywny aromat zapewnia mu wysoka zawartość olejków eterycznych, które obecne są również w klasycznym czosnku oraz w cebuli. Olejki te mają silne właściwości bakteriobójcze, co w połączeniu z siarką sprawia, że szczypiorek jest wyjątkowo pomocny w zwalczaniu infekcji oraz stanów zapalnych. Zawartość substancji lotnych oraz siarki decyduje ponadto o jego lekko przeczyszczających właściwościach. Siarka działa też korzystnie na skórę i jej przydatki, jest ważna w przeciwdziałaniu trądzikowi oraz poprawia elastyczność naskórka. Szczypiorek wspomaga poza tym perystaltykę jelit i z tego względu bywa bardzo pomocny przy zaparciach. Co za tym idzie, przyśpiesza również metabolizm i zaostrza apetyt. Jak wszystkie nowalijki ma niewiele kalorii. W 100 g jego zielonych listków znajduje się ich raptem 30. Szczypiorek  powinien być nieodzowną przyprawą w diecie odchudzającej i niskosodowej – dzięki swojemu wyrazistemu smakowi, pozwala nadać potrawie wystarczająco dużo charakteru, by nie trzeba było dodawać do niej soli.
1 łyżka posiekanego szczypiorku zapewnia następujące składniki odżywcze:
  • Energia: 0,9 kcal
  • Witamina K: 6,38 µg lub 5% dziennej wartości (ZDS*)
  • Witamina C: 1,74 miligrama (mg) lub 2% ZDS
  • Kwas foliowy: 3,15 µg lub 1% ZDS
  • Witamina A: 6,43 µg lub 1% ZDS
  • Wapń: 2,76 mg lub mniej niż 1% ZDS
  • Potas: 8,88 mg lub mniej niż 1% ZDS

*ZDS – zalecane dziennie spożycie dla osoby dorosłej

Tabela opracowana na podstawie danych ze strony Trusted Source Departamentu Rolnictwa Stanów Zjednoczonych (USDA)

Szczypiorki i szczypiory

Szczypiorek jest bardzo delikatny i drobny. Tym głównie różni się od szczypioru, który może wyrosnąć z dowolnej cebuli, w postaci większych i nieco twardszych liści. Już sama nazwa – szczypior – jest zdecydowanie bardziej szorstka. I tu zresztą nazewnictwo jest mylące. O wiele bardziej bowiem do dużego, mięsistego szczypioru pasuje określenie zielona cebulka, to jednak zarezerwowane jest dla młodych, białych bulw nie w pełni dojrzałej cebuli. W odmianach roślin czosnkowatych można się niewątpliwie pogubić!

Kanapki z twarożkiem i szczypiorkiem, fot. shutterstock

Szczypiorek w kuchni


Szczypiorek, jedno z najpopularniejszych i wszechobecnych ziół na świecie, ma bogatą historię kulinarną sięgającą tysięcy lat. Chociaż to małe, aromatyczne zioło może być uważane za gatunek cebuli, szczypiorek przez tysiąclecia cieszył się niesamowitą reputacją i od dawna jest ceniony za coś więcej niż tylko przyjemny smak. Szczypiorek, którego korzenie sięgają 3000 lat p.n.e., miał wiele zastosowań. Na Syberii szczypiorek był uważany za wielki afrodyzjak i był używany jako dar dla bogów, w starożytnym Rzymie używano go do leczenia bólu gardła i innych dolegliwości, a w średniowiecznej Europie szczypiorek zawieszano w pęczkach wokół ogrodów i domów, aby odpędzać zarówno owady, jak i złe duchy. Dziś szczypiorek jest najbardziej znany jako uniwersalny dodatek, który nadaje nutę smaku i koloru szerokiej gamie potraw, od owoców morza po drób, jajka, sery i warzywa.

Szczypiorek o łagodnym, dopełniającym smaku jest fantastycznym dodatkiem do niezliczonych potraw. Ze względu na delikatny smak, szczypiorek jest zwykle używany w stanie surowym i dodawany pod koniec gotowania lub jako dodatek. Szczypiorek często łączy się z estragonem, natką pietruszki i trybulą, aby stworzyć klasyczne francuskie przyprawy lub jako dodatek do dań, omletów i jajek po ryby i sałatki. W innych częściach świata szczypiorek cebulowy ma szerokie zastosowanie. Podczas gdy w USA szczypiorek często łączy się z daniami z owoców morza lub chowa się w tłustym serze śmietankowym, w Szwecji jest ważnym składnikiem sosu gräddfil, który ozdabia tradycyjne danie ze śledzia. W Polsce, Rosji i Niemczech szczypiorek często łączy się z twarogiem lub serem twarogowym. Szczypiorek jest również popularnym dodatkiem do sosów na bazie śmietany i aromatyzowanego masła, sałatek na zimno – takich jak jajko, kurczak i tuńczyk – oraz sosów winegret. Szczypiorek nie tylko dodaje smaku, ale także nadaje przyjemny efekt wizualny jako ozdoba.

Szczypiorek zawsze pod ręką


Szczypiorek to bylina z rodziny czosnkowatych. Cechuje się specyficznym, aczkolwiek bardzo przyjemny aromatem i smakiem. Szczypiorek zawiera bakteriobójcze olejki lotne, przeciwzapalną siarkę, witaminy z grupy B, potas, wapń i żelazo. Jest bardzo łatwy w uprawie, dlatego z łatwością wyhodujemy go nawet na balkonie lub parapecie.
Ekologia.pl (Elżbieta Gwóźdź)

Bibliografia

  1. “Chives: Health benefits and uses”; medicalnewstoday.com; 2019-05-24
  2. “8 Surprising Benefits of Chives”; organicfacts.net; 2019-05-24
  3. Craig R. Andersen, University of Arkansas Cooperative Extension Service; “Chives”; uaex.edu; 2019-05-24
  4. Dan Drost, Vegetable Specialist; “Chives in the Garden”; extension.usu.edu; 2019-05-24
  5. Haro, G. & Sinaga, Melese & Iksen, Iksen & Nerdy, Nerdy & Theerachetmongkol, Suthinee. (2017).; “Protective Effects of Chives Leaves (Allium Schoenoprasum, L.) Infusion Against Ethylene Glycol and Ammonium Chloride Induced Nephrolithiasis in rats. ”; Journal of Applied Pharmaceutical Science. 7. 222-225. 10.7324/JAPS.2017.70830. ;
Ocena (4.4) Oceń: