Jeżyny owoce - właściwości, witaminy i wartości odżywcze jeżyn

Latem zagajniki i lasy obfitują w jeżyny. Warto zbierać wtedy te słodko-kwaśne owoce, ponieważ pełne są licznych związków bioaktywnych, mających pozytywny wpływ na nasze zdrowie i urodę. Jedząc jeżyny wzmocnimy organizm, poprawimy wygląd skóry i pomożemy sobie przy różnego rodzaju dolegliwościach ze strony układu pokarmowego oraz sercowo-naczyniowego.



Freeimages.com/dyana byFreeimages.com/dyana by

Jeżyna: występowanie i zastosowanie

Jeżyna (Rubus L.) jest rozłożystym, kolczastym krzewem, sięgającym maksymalnie kilku metrów wysokości. Występuje w Europie, Ameryce Północnej oraz w Azji, gdzie znajdziemy ją w lasach, zagajnikach, przy drogach i w zaroślach. W Polsce spotyka się kilkadziesiąt odmian jeżyny, do których należy zaliczyć również jeżynę bezkolcową, nadającą się do uprawiania na działce i we własnym ogrodzie. Jeżyna kwitnie w czerwcu i lipcu, wypuszczając białe lub jasnoróżowe kwiaty, owocuje latem. Jej jagody mają ciemny kolor, od fioletowego po czarny. Popularnie nazywamy je też ostrężynami, ostrężnicami lub ożynami. Mają przyjemny słodko-kwaśny smak, którym w kuchni wzbogacamy ciasta, tarty, śniadaniowe musli oraz przetwory. Jeżyny świetnie smakują także na surowo, z dodatkiem cukru i śmietany lub jogurtu. Warto je jeść ze względu na liczne właściwości lecznicze. Zresztą nie tylko owoce jeżyny je posiadają. W medycynie ludowej wykorzystuje się także liście i korzeń tej rośliny.

Jeżyna bezkolcowa – na działkę i do ogródka

Tę odmianę jeżyny spotkamy głównie w przydomowych ogrodach. Jeśli decydujemy się posadzić ją u siebie i chcemy cieszyć się udanymi zbiorami, musimy pamiętać o kilku ważnych sprawach. Jeżyna ta wyrasta na wysokość ponad dwóch metrów i mocno się rozgałęzia, więc przy większej ilości sadzonek powinien być zachowany między nimi odpowiedni odstęp. Roślina ta potrzebuje żyznej, umiarkowanie kwaśnej gleby, bogatej w sole mineralne. Kluczowe w jej uprawie jest właściwe przycinanie pędów po owocowaniu i zapewnienie jej ochrony przed mrozami.
By Loadmaster (David R. Tribble)This image was made by Loadmaster (David R. Tribble)Email the author: David R. TribbleAlso see my personal gallery at Google Picasa (Own work) [CC BY-SA 3.0 or GFDL], via Wikimedia Commons
By De-okin (talk) 12:34, 6 September 2008 (UTC) (Own work) [GFDL or CC-BY-SA-3.0], via Wikimedia Commons
Antocyjany – niezbędne w diecie antynowotworowej i nie tylko

Jeżyny mają szerokie zastosowanie w medycynie ludowej przede wszystkim ze względu na dużą zawartość antocyjanów. To właśnie te kolorowe pigmenty nadają jeżynom bogatą, ciemną barwę. Występują również w innych ciemnych owocach  i warzywach – winogronach, wiśniach, śliwkach, malinach, burakach czy czerwonej kapuście.

Antocyjany to związki antyoksydacyjne, które wspomagają pracę serca, zapobiegają zmianom nowotworowym w obrębie całego organizmu, obniżają poziom cholesterolu oraz cukru we krwi, wspomagają odchudzanie, ograniczają stany zapalne, poprawiają ostrość widzenia oraz działają ochronnie na skórę. Ta ostatnia właściwość jest, w przypadku jeżyn, tym silniejsza, że bogate są one także witaminę E, czyli witaminę młodości. Poza tym zawiera się w nich także tłuszcze, białko, węglowodany, błonnik, witaminy - witamina A, witaminy z grupy B (B1, B2, B3, B6 i B9), witamina C, E i K oraz minerały - cynk, fosfor, magnez, potas, sód, wapń i żelazo.

Poza antocyjanami, jeżyny zawierają też sporą ilość witaminy C, jednego z czołowych antyoksydantów, który dodatkowo usprawnia pracę układu krwionośnego – uszczelnia naczynia krwionośne, reguluje ciśnienie krwi, a także zapobiega miażdżycy, szkorbutowi i żylakom. Współwystępowanie witaminy C i antocyjanów w jednym produkcie to bardzo sprzyjające połączenie, ponieważ antocyjany zwiększają wchłanialność kwasu askorbinowego.

Kto powinien szczególnie często sięgać po jeżyny? Osoby mające problem z ciśnieniem, borykające się z dolegliwościami układu sercowo-naczyniowego, narzekające na problemy ze skórą i diabetycy. Warto sięgać po te owoce, jeśli nasz wzrok jest narażony na pogorszenie się, na przykład przez trudne warunki pracy.

Sok z jeżyn – remedium na zmiany skórne

W medycynie naturalnej świeży sok z jeżyn wykorzystuje się zewnętrznie do leczenia chorób i dolegliwości skóry. Przygotowane z niego okłady pomagają uporać się z wypryskami, trądzikiem i liszajami. Sok taki ma właściwości silnie nawilżające i pomaga chronić tkanki naskórka przed szkodliwym wpływem promieni słonecznych.
Jeżyna koreańska. By 성락 + 연주 (복분자밭) [CC BY 2.0], via Wikimedia Commons
Liście i korzeń – jak wykorzystać?

Liście jeżyny, z uwagi na to, że zawierają dużo garbników, nadają się do leczenia stanów zapalnych, biegunek i wrzodów. Mają właściwości ściągające, bakterio- i grzybobójcze oraz pomagają hamować krwawienia. Medycyna naturalna ceni też korzeń jeżyny, który pozytywnie wpływa na pracę układu trawiennego, działa moczopędnie i minimalizuje obrzęki. Zarówno z liści, jak i z korzenia najlepiej przygotować napar.

Jeżyna koreańska

Rodzina Rubus, do której należą również maliny, jest reprezentowana przez naprawdę liczną grupę podrodzajów i sekcji, co daje nam kilkaset odmian. Badaniem poszczególnych z nich zajmuje się zresztą specjalny dział botaniki, zwany batologią.

Jedną z ciekawszych odmian jest jeżyna koreańska. Z owoców tych produkuje się bardzo popularny koreański trunek o nazwie Bokbunja. Jest to wino o bardzo mocnym i słodkim smaku, podawane najczęściej do dań rybnych i młodych ośmiorniczek. Uważa się, że jeżyny koreańskie, a zatem także wyrabiane z nich wino, mają pozytywny wpływ na poziom libido, bo stymulują produkcję testosteronu i poprawiają jakość spermy. Co charakterystyczne dla jeżyn w ogóle, zawarte w nich fitoestrogeny wpływają pozytywnie także na samopoczucie i siły witalne kobiet, hamując przykre objawy napięcia przedmiesiączkowego oraz menopauzy.
Fot. Emily Carlin [CC BY-ND 2.0 ], Flickr.com

Jeżynowy sos

Sos z jeżyn najlepiej smakuje jako dodatek do kaczki. Ale można polewać nim także desery i ciasta.
Do jego przygotowania potrzebujemy:
  • 250 g jeżyn
  • 30 g brązowego cukru
  • 1,5 łyżki maranty trzcinowatej
  • 5 łyżek czerwonego wina
  • laskę cynamonu
  • kilka goździków

Przygotowanie:
W 100 ml wody zagotujmy cukier i jeżyny. Marantę rozmieszajmy w 50 ml wody aż osiągnie żelową konsystencję. Maranta to rodzaj skrobi, używanej najczęściej w kuchni karaibskiej czy wietnamskiej. To rzadki produkt w kuchni polskiej, ale warto się w niego zaopatrzyć, ponieważ jest świetny do żelowania. W przypadku jeżynowego sosu, marantę wrzucamy do gotujących się owoców i dodajemy przyprawy. Smażymy jeszcze przez kilka minut. Po tym czasie sos jest gotowy do podania, wystarczy tylko wyjąć z niego cynamon i goździki.
Smacznego!
Elżbieta Gwóźdź

Bibliografia

1. „Jane Grigson’s Fruit Book”, Jane Grigson, Nebraska, USA 2007.
2. “Berry Fruit. Value Added Products For Health Promotion”, edited by Yanyun Zhao, CRC Press, Boca Raton 2007.
3. www.seoulistic.com

Ocena (4.7) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy