Garbniki – właściwości, działanie i występowanie garbników

Czerwone wino zawiera taniny pochodzące z winogron oraz dębowych beczek; źródło: pixabay.com Czerwone wino zawiera taniny pochodzące z winogron oraz dębowych beczek; źródło: pixabay.com

Garbniki roślinne, zwane również taninami, to grupa naturalnych związków chemicznych, które ze zdrowotnego punktu widzenia można by nazwać obusiecznym mieczem. Sama nazwa pochodzi od starołacińskiego słowa „tannum” oznaczającego korę dębową. Faktycznie garbniki umiejscowione są przede wszystkim w zewnętrznych tkankach roślin, pełniąc doniosłą rolę ochronną.


Czemu mowa właśnie o dębowej korze? Już w średniowieczu ludzie odkryli niezwykłe moce substancji ukrytych w pniach drzew produkujących żołędzie ( i nie tylko!) i zaczęli intensywnie wykorzystywać je do procesu garbowania skór zwierzęcych. Okazało się, że mają one zdolność zmieniania struktury białek w skórach, czyniąc materiał bardziej zdatnym do cięcia, noszenia i barwienia. Niestety, było to dość uciążliwy i nieprzyjemnie pachnący proces, który w okresie Rewolucji Przemysłowej został skutecznie zastąpiony roztworami chromu.

Garbniki w botanice

Garbniki to związki będące pochodnymi fenoli (polifenole), które w stanie naturalnym występują w korzeniach, korze, liściach i owocach wielu gatunków flory. Ich stężenie w korze dębowej zaliczane jest przy tym do najwyższych. Biologiczne znaczenie tanin polega przede wszystkim na obronie roślin przed szkodnikami. Jak wtórny metabolit koncentrują się one w tkankach i działają zniechęcająco na insekty oraz drobne kręgowce, prowokując zatrucia. Ponadto uważa się, że obecność garbników chroni liście i owoce przed bakteriami oraz patogenami grzybicznymi, a to za sprawą zdolności do zmieniania struktury białek drobnoustrojów, zwłaszcza o destrukcyjnym charakterze. O obecności garbników w danym pożywieniu pochodzenia roślinnego ostrzega nas zwykle gorzkawo-cierpki smak.

Pod względem chemicznym garbniki dzielimy na dwie grupy: hydrolizujące, czyli zawierające w sobie cząsteczkę cukru (np. galotaniny) oraz skondensowane, zwane też proantocyjanidami, które technicznie są polimerami flawonoidów i przede wszystkim występują w niedojrzałych roślinach i ich płodach.


Fot. 2 XIX-wieczna rycina obrazująca pozyskiwanie kory do garbowania skór; źródło: Wikipedia
wykop.pltwitter.plfacebook.pl
Oceń: Drukuj

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy