Definicja pojęcia:

ochrona przyrody

Ochrona przyrody - całokształt działań mających na celu zachowanie środowiska przyrodniczego w niezmienionym kształcie lub przynajmniej w stanie optymalnym, umożliwiającym trwanie różnorodności biologicznej. Ochrona przyrody to tym samym ochrona istniejących ekosystemów oraz zamieszkujących te ekosystemy gatunków roślin oraz zwierząt.
  1. Ochrona przyrody a ochrona środowiska
  2. Metody ochrony przyrody
  3. Podział ochrona przyrody

Prawna definicja omawianego pojęcia otwiera Ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody. Art. 2 Ustawy mówi o tym, że: „Ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody:
  1. dziko występujących roślin, zwierząt i grzybów;
  2. roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową;
  3. zwierząt prowadzących wędrowny tryb życia;
  4. siedlisk przyrodniczych;
  5. siedlisk zagrożonych wyginięciem, rzadkich i chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów;
  6. tworów przyrody żywej i nieożywionej oraz kopalnych szczątków roślin i zwierząt;
  7. krajobrazu;
  8. zieleni w miastach i wsiach;
  9. zadrzewień”.

Składnikami przyrody podlegającymi ochronie są więc elementy materii ożywionej, nieożywionej, jak i krajobraz, a także kopalne szczątki roślin i zwierząt.
skamielina
fot. pixabay.com
Celem ochrony przyrody, poza utrzymaniem jej w jak najmniej zmienionej formie i zapewnianiem ciągłości ekosystemów, jest zatem także zachowanie dziedzictwa geologicznego i paleontologicznego, ochrona walorów krajobrazowych i zieleni w miastach. To również przywracanie gatunków i siedlisk oraz zapewnianie im bezpieczeństwa w trudnych warunkach (będących przede wszystkim pokłosiem nadmiernej i niszczycielskiej eksploatacji przyrody przez człowieka).

Ważnym celem i działaniem na rzecz ochrony przyrody jest również kształtowanie odpowiednich postaw wśród obywateli (zwłaszcza młodzieży, ale i dorosłych). Edukacja w tym zakresie powinna budować w społeczeństwie przekonanie, że każdy człowiek jest elementem przyrody, a więc wszelkie działania prowadzone przeciwko środowisku przyrodniczemu są również wymierzone w nas samych.
wysypisko
fot. pixabay.com

Ochrona przyrody a ochrona środowiska

Różnica między ochroną przyrody, a ochroną środowiska jest bardzo subtelna, dlatego działania charakteryzujące te dwa obszary często się zazębiają. Ochrona środowiska ma na uwadze właściwe wykorzystanie oraz recykling elementów środowiska naturalnego. Natomiast ochrona przyrody to całokształt działań służących zachowaniu w stanie możliwie niezmienionym lub optymalnym środowiska naturalnego, a więc przyrody ożywionej, nieożywionej i krajobrazu. Nadrzędnym celem ochrony przyrody jest zachowanie stabilności ekosystemów oraz utrzymanie równowagi i różnorodności biologicznej. Troska o różnorodność biologiczną to zaś nic innego, jak ochrona gatunków zagrożonych wyginięciem czy reintrodukcja gatunków.

Istnienie różnic pomiędzy ochroną przyrody a ochroną środowiska wynika z różnic pomiędzy samą przyrodą a środowiskiem. Główna i najistotniejsza polega na tym, że do elementów środowiska zalicza się również wytwory działalności człowieka, tymczasem przyroda to „jedynie” materia ożywiona i nieożywiona, a także krążąca między nimi energia, z uwzględnieniem człowieka (jako elementu przyrody ożywionej), lecz z wyłączeniem wytworów jego działalności.
wysypisko
fot. pixabay.com

Metody ochrony przyrody

  • edukacja przyrodnicza, mająca na celu kształtowanie proekologicznych postaw,
  • regulowanie prawem kwestii dot. ochrony przyrody i gatunków,
  • zawieranie porozumień międzynarodowych w zakresie współpracy na rzecz ochrony przyrody,
  • poszukiwanie, opracowywanie i wprowadzanie technologii przyjaznych środowisku przyrodniczemu,
  • monitorowanie środowiska,
  • recykling i segregacja śmieci,
  • tworzenie rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych i parków narodowych,
  • objęcie ochroną gatunkową roślin i zwierząt zagrożonych wymarciem, 
bocian
fot. pixabay.com

Podział ochrona przyrody

  • Ochrona indywidualna - obejmuje pojedyncze osobniki danego gatunku, np. wiekowe drzewa.
  • Ochrona gatunkowa - podlegają jej wszystkie osobniki jednego gatunku, niezależnie od miejsca, w którym żyją.
  • Ochrona obszarowa - ma zabezpieczyć wszystkie gatunki zasiedlające wybrany obszar, który jest zagrożony przerwaniem naturalnie zachodzących w nim procesów biologicznych
  • Ochrona bierna - nazywamy tak brak ingerowania człowieka w przyrodę w celu zachowania jej walorów.
  • Ochrona czynna - określa się tak celowe zabiegi mające chronić ekosystemy lub je przywracać.
  • Ochrona ścisła - zakazuje jakiejkolwiek ingerencji człowieka w strukturę danego ekosystemu.
  • Ochrona częściowa -  zezwala na działania mające polepszać stan ekosystemu, wpływać na liczebność osobników lub je pozyskiwać. Ochrona częściowa dopuszcza turystykę.
Dąb Bartek
By Mirosława Mielczarek (Own work) [CC BY 3.0], via Wikimedia Commons

Bibliografia

  1. B. Dumanowski; “Zróżnicowanie środowiska przyrodniczego a działalność człowieka”; Prace i studia geograficzne t. 34, 2004.;
  2. B. Szulczewska; “Przyroda, środowisko, krajobraz w planowaniu przestrzennym”; Wyd. SGGW, Warszawa 2009;
  3. P.Wolski; “Przyrodnicze podstawy kształtowania krajobrazu”; Wyd. SGGW, Warszawa 2003;
  4. “http://www.unesco.org/new/en/naturalsciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/wnbr/”; data dostępu:
Legenda. Pokaż objaśnienia oznaczeń i skrótów
Szukaj
Oceń stronę
Ocena: 4.6
Wybór wg alfabetu:
a b c ć d e f g h i j k l ł m n o q p r s ś t u v w x y z ż ź
Pasaż zakupowy