Kuchnia niemiecka – historia, składniki i dania kuchni niemieckiej
Ekologia.pl Styl życia Kuchnia Kuchnia niemiecka ‒ historia, składniki i dania kuchni niemieckiej

Kuchnia niemiecka ‒ historia, składniki i dania kuchni niemieckiej

Kuchnia niemiecka, jeszcze bardziej niż kuchnia polska, różnicuje się w poszczególnych regionach, co jest wynikiem zarówno burzliwej historii kraju, jak i jego dużej powierzchni. W pewien ogólny sposób, utrwalony turystycznymi stereotypami, posiada jednak swój dość wyrazisty charakter kojarzący się przede wszystkim z kiełbasą, kiszoną kapustą i piwem. Czy kuchni niemieckiej znaleźć można również jednak coś dla bardziej wyrafinowanych podniebień?

Bratwurst z kiszoną kapustą – popularne niemieckie danie uliczne. Źródło: shutterstock

Bratwurst z kiszoną kapustą – popularne niemieckie danie uliczne. Źródło: shutterstock
Spis treści


Renoma niemieckiej kuchni nie należy do najlepszych – trudno się dziwić, że w światowych metropoliach, żyjących na bazie etnicznej gastronomii sięgającej wpływami od Ameryki Południowej po Japonię, trudno jest znaleźć restauracje niemieckie. Po części to wina przekonania, że „Deutsch Küche” jest nudna, mdła i tucząca, po części, efekt wątpliwości czy kuchnia niemiecka, jako taka, rzeczywiście istnieje. Niemieckie dania, ogólnie, można bowiem podzielić na te, które zjemy i w Alpach, i nad Bałtykiem, oraz te regionalne, spotykane jedynie w poszczególnych regionach. I to te ostatnie właśnie są zazwyczaj najciekawsze!

Historia kuchni niemieckiej

Faktycznie, oryginalna strawa społeczeństwa żyjącego między w dorzeczu Odry i Renu nie należała do najbardziej ekscytujących. W mało sprzyjającym klimacie uprawiano na szeroką skalę pszenicę i jęczmień, a resztę ziemi wykorzystywano jako pastwiska dla krów, owiec i kóz, które hodowano przede wszystkim na potrzeby produkcji nabiału. Mięso pojawiało się na stołach jedynie podczas uroczystości, a za przyprawy starczyły koper i pietruszka. Najazd Rzymian na środkową Europę sprawił jednak, że na terytorium dzisiejszych Niemczech zaczęto uprawiać drzewa owocowe oraz winorośle. W kolejnych wiekach swoje piętno odcisnęło również sąsiedztwo z Francją i jej wyszukaną gastronomią oraz niemniej kreatywnymi regionami północnych Włoch, skąd przywędrowała miłość do makaronu. Wreszcie, rozwój portów w ramach Ligi Hanzeatyckiej zaznajomił ówczesnych Niemców z egzotycznymi przyprawami. Pruski król Fryderyk Wielki, w trosce o swych poddanych cierpiących głód z powodu wysokich cen chleba, wypromował w XVIII w. ziemniaki do roli dominującego składnika diety. Farmerzy początkowo nie byli nimi zainteresowani, ale mądry władca założył własne pola uprawne, strzeżone pilnie przez gwardię, i tym samym dał społeczeństwu impuls do naśladownictwa.
 
Patrząc dziś na mapę kulinarną Niemiec, nie sposób nie zauważyć powinowactwa regionalnych kuchni do otaczających je sąsiadów. Badenia-Wirtenbergia to gastronomia najwyższej klasy, blisko związana z wpływami alzackimi, w której spotkać można szparagi, podroby, kasztany, a nawet ślimaki. Bawaria jest z kolei blisko związana z kuchnią czeską i austriacką, dzieląc z nimi zamiłowanie do knedli i wieprzowiny. Hamburg z kolei łączy wysoką podaż bałtyckich ryb z zamorskim handlem i egotycznymi towarami, podczas gdy centralnie położona Turyngia pozostaje rolniczym centrum, gdzie w wielkich ilościach konsumuje się kalafiory, brokuły, sałaty i ogórki.

Typowe składniki kuchni niemieckiej

Choć w ostatniej dekadzie kuchnia niemiecka zaczęła się w odpowiedzi na globalne trendy zmieniać się na lżejszą i zdrowszą, a spożycie mięsa zaczęło lawinowo spadać, nadal statystyczny Niemiec spożywa rocznie zacznie więcej wieprzowiny, wołowiny i drobiu niż Włoch, Francuz czy Anglik (Statista Research Department, 2020). Wieprzowina stanowi więcej niż połowę tej konsumpcji, przy czym mowa nie tylko o uwielbianym lokalnie duszonym mięsie, ale także o wędlinach. W całych Niemczech produkuje się dziś nawet 1500 rodzajów kiełbas, a do najsłynniejszych należy zaliczyć parówki frankfurterki, klasyczne Bratwurst, najchętniej grillowane, mini kiełbaski Nürnberger Würstchen czy serdelki Bockwurst. Rozmaite techniki obejmują parzenie, wędzenie i gotowanie i zwykle uwzględniają szeroki wachlarz przypraw korzennych, ziół, czosnku oraz papryki.

Warzywa wykorzystywane są najczęściej w formie wieloskładnikowych potraw zwanych „eintopf” (czyli „jeden garnek”), często doprawianych wędlinami, boczkiem czy mięsem. Szczególną popularnością cieszy się marchew, kalafior, kapusta, brokuły, a sezonowo również szparagi, które stały się już niemiecką specjalnością.

Ponadto kuchnia niemiecka jest dość „mączna” – dużą popularnością cieszą się tutaj kluski i makarony, zwłaszcza znane na całym świecie spätzle lub ziemniaczane schupfnudeln. Do mięsiw duszonych w sosach podaje się często również słone knedle krojone w plastry, zaś absolutnie najpowszechniejsze są ziemniaki w postaci gotowanej, pieczonej, a także smażonych placków ziemniaczanych.
Jeśli chodzi o przyprawy, to dania niemieckie nie są przesadnie pikantne. Najostrzejszymi dodatkami są musztarda i chrzan serwowane tradycyjnie do kiełbas. Poza tym mięsa i wędliny doprawia się przede wszystkim pieprzem, tymiankiem, natką pietruszki, szczypiorkiem, kminkiem, jałowcem i liściem laurowym. Słodkie dania natomiast najczęściej opierają się na jabłkach, wiśniach, śliwkach i truskawkach, z dużą słabością do kakao oraz bitej śmietany.

Käsespätzle czyli kluski makaronowe z serem. Źródło: shutterstock

Najbardziej popularne dania kuchni niemieckiej

Niesprawiedliwe byłoby jednak utożsamianie kuchni niemieckiej z grillowaną kiełbasą podawaną z musztardą i kapustą kiszoną – jakkolwiek jest to specjał popularny. W swej regionalnej różnorodności oferuje ona bowiem także dania wykwintne oraz atrakcyjne na swój swojski sposób. Na szczególną uwagę zasługują:

Diagram przedstawiający cechy charakterystyczne kuchni niemieckiej; opracowanie własne

Nawyki żywieniowe Niemców

Klasyczny niemiecki jadłospis nie różni się zasadniczo od polskiego. Na śniadanie (Frühstück) spożywa się najczęściej chleb z wędliną, serami, gotowanymi jajkami, a często również konfiturami. Głównym posiłkiem dnia jest obiad (Mittagessen), jedzony koło południa, i najczęściej obejmujący mięso z dodatkami. Kolacja (Abendessen) jest tradycyjnie mniejsza i podawana na zimno. Często poprzedza ją podwieczorek, znany jako Kaffee und Kuchen, czyli ciasto i kawa.

Ciekawsze są natomiast świąteczne potrawy niemieckie, zwłaszcza te związane z Bożym Narodzeniem. Oprócz karpia i pieczonego drobiu, zwłaszcza gęsi, z różnymi rodzajami kapusty, podaje się ogromny wybór ciastek i ciast, zwłaszcza tradycyjne zdobione pierniczki (Lebkuchen), drożdżową struclę z bakaliami i marcepanem (Stollen) oraz małe okrągłe pączki na bazie twarogu (quarkbällchen). Te ostatnie towarzyszą również celebracji Nowego Roku oraz słynnemu festynowi piwa Oktoberfest.

Nie sposób nie wspomnieć, że w Niemczech piwo jest szalenie popularne, a lokalne browary słyną nie tylko z jakości, ale także ogromnej różnorodności receptur. W wielu niemieckich regionach produkuje się także wino, najczęściej białe i dość słodkie. Najpopularniejsze odmiany to Riesling, Müller-Thurgau oraz Gewürztraminer.

Czy kuchnia niemiecka jest zdrowa?

Niestety, kuchnia niemiecka należy do najmniej zdrowych w całej Europie! Jest zdecydowanie zbyt obfita w kwasy tłuszczowe nasycone i węglowodany, także cukier, a zawiera mało świeżych warzyw i owoców. Na jej korzyść przemawia prawdopodobnie jedynie częste wykorzystanie kiszonej kapusty, która i tak jednak zwykle jest duszona i okraszana mięsnym tłuszczem. Trudno się dziwić, że w Berlinie i innych wielkich miastach niemieckich rekordy popularności biją etniczne restauracje – azjatyckie, włoskie, tureckie, itp.! Coraz większe jest również zainteresowanie ekologiczną żywnością i zdrowym stylem życia, nieco na przekór tradycyjnej kuchni niemieckiej.

Quarkbällchen, czyli twarogowe pączki. Źródło: shutterstock

Przepisy w kuchni niemieckiej

Pączki quarkbällchen

Składniki:

Przygotowanie:
Twaróg ucieramy w dużej misie z wanilią i cukrem. Dodajemy po jednym jajku i mieszamy. Na koniec dosypujemy mąkę, proszek i szczyptę soli. Wyrabiamy gładkie ciasto. Olej wlewamy do garnka i rozgrzewamy do temperatury 180 stopni C. Za pomocą łyżki oddzielamy porcje ciasta, formujemy z nich kule i wrzucamy na gorący olej. Smażymy do złota, 5-8 minut, obracając na drugą stronę. Odsączamy na ręczniku papierowym i obtaczamy w mieszance cukru z cynamonem.

Kuchnia niemiecka – czy warto?

W niemieckich książkach kucharskich na pewno znajdziemy dziesiątki pysznych przepisów, które doskonale zaspokoją apetyt i kaprysy podniebienia, będąc doskonałymi propozycjami na wystawne rodzinne obiady czy celebracje. Jako gastronomia nieskomplikowana i przyjemnie swojska, jest ona dość dobrze akceptowana przez młodszych i starszych, może za wyjątkiem wegan. Trudno jest jednak polecić kuchnię niemiecką jako pomysł na codzienne odżywianie – nie skorzysta na tym ani żołądek, ani zdrowie!

Ekologia.pl (Agata Pavlinec)
Bibliografia
  1. Marcel Krueger; "20 best German foods"; https://edition.cnn.com/travel/article/german-food/index.html; 2020-12-03;
  2. Dana Regev; "German cuisine: Does it exist and can you enjoy it?"; https://www.dw.com/en/german-cuisine-does-it-exist-and-can-you-enjoy-it/a-54927078; 2020-12-03;
  3. Taste Atlas; "Top 100 MOST POPULAR GERMAN FOODS"; https://www.tasteatlas.com/100-most-popular-foods-in-germany; 2020-12-03;
  4. Jennifer McGavin; "Introduction to German Food"; https://www.thespruceeats.com/introduction-to-germany-and-german-food-1446969; 2020-12-03;
  5. Food in Every Country; "Germany"; https://www.foodbycountry.com/Germany-to-Japan/Germany.html; 2020-12-03;
  6. Table Agent; "Discovering German cuisine"; https://tableagent.com/article/discovering-german-cuisine/; 2020-12-03;
4.7/5 - (19 votes)
Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments